الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٦١
آنچه امام را وادار كرد در امر فضل دخالت كند
نقشه‌اى طرح كند ، تا مطمئن شود كه ريشه‌هاى مخالفت و تمرّد بغداد را قطع كرده ، و انگيزه‌هاى آن را از ميان برده است ، اين مانع مهمّ وجود امام رضا عليه السّلام بود ، زيرا وجود آن حضرت ، عقده دشوار و زخم التيام‌ناپذيرى براى عبّاسيان بغداد بود كه جز با حلّ آن نمىتوانستند در برابر مأمون تسليم شوند و از او اطاعت كنند ، و وجود آن حضرت به معناى پايان حكومت عبّاسيان ، و آغاز زمامدارى علويان بود .
آنچه امام را وادار كرد در امر فضل دخالت كند
آنچه امام را وادار كرد در امر فضل دخالت كند
آنچه امام عليه السّلام را وادار كرد كه در كشمكش سختى كه ميان فضل و سران و فرماندهان درگرفته بود ، دخالت كند ، لزوم حفظ كيان اسلام و بقاى قدرت آن و ضرورت طرد عوامل تجزيه و سقوط بود ، همان عواملى كه دشمنانى را كه در خارج انتظار مىكشيدند به طمع مىانداخت ، تا به ماجراجوييهاى دامنه‌دارى دست بزنند كه بهاى سنگين آن را بايستى مسلمانان بپردازند ، و امام عليه السّلام با دورانديشى پيش‌بينى مىكرد كه سياست غير مخلصانه فضل بطور قطع به چنين وضعى خواهد انجاميد ، اضافه بر اين كه فضل مرتكب ستمها و اعمال جنايتكارانه‌اى مىشد ، كه جامعه اسلامى از آثار شوم آن كارها در رنج بود ، و امام عليه السّلام در قبال اعمال غير مسؤولانه او ، احساس مسؤوليّت مىكرد ، و وسيله‌اى در اختيار آن حضرت نبود كه بتواند از سوء رفتار و كردار ناشايست او جلوگيرى كند ، جز اين كه مأمون را بر چگونگى اوضاع آگاه سازد ، و پرده از كارهاى او بردارد .
امام عليه السّلام ضمن گفتگوى خود با مأمون ، اين نكته را توضيح داده و فرموده است :
« اى امير المؤمنين . . . درباره امّت محمّد صلّى اللّه عليه و إله و آنچه خداوند سرپرستى آن را به تو داده ، و تو را بدان مخصوص داشته است ، از خدا بترس ، زيرا تو امور مسلمانان را تباه ساخته‌اى ، و كارها را به ديگرى واگذار كرده‌اى ، كه در ميان آنان غير از آنچه خدا حكم كرده است فرمان مىدهد » « 1 » .
بىشكّ براى امام عليه السّلام موقعيّت و مقام ، مهمّ نيست و آنچه از همه چيز بيشتر اهميّت دارد حفظ وحدت مسلمانان و قدرت و انسجام آنهاست در برابر دشمنانى كه در داخل و
( 1 ) - عيون اخبار الرّضا ج 6 ص 159 .