الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٠٨
چرا امام عليه السّلام از پذيرش ولايتعهدى مأمون خوددارى مىفرمود
چرا امام عليه السّلام از پذيرش ولايتعهدى مأمون خوددارى مىفرمود
چرا امام عليه السّلام از پذيرش ولايتعهدى مأمون خوددارى مىفرمود
انگيزه امتناع امام عليه السّلام تا آن جا كه مىتوان فهميد ، اين بوده است ، كه امام عليه السّلام به خوبى مىدانست ، مأمون مىخواهد او را از سويى وسيله معامله ميان خود و عبّاسيان ، و از سوى ديگر ميان خود و علويان ، و از جهتى ميان خود و شيعيان خراسان و جز آنها قرار دهد . و اگر چنين نبود ، دليل آن همه اصرار مأمون به امام عليه السّلام براى قبول ولايتعهدى و تهديد او در صورت امتناع براى چه بود ؟
در ارشاد شيخ مفيد آمده است كه مأمون در موضوع ولايتعهدى ، امام رضا عليه السّلام را مخاطب قرار داده گفت : من بر آن شده‌ام كه خلافت را به شما واگذار كنم .
امام فرمود : مرا از اين كار معاف بدار من نيرو و توان آن را ندارم .
گفت : من ولايتعهدى خود را به شما واگذار مىكنم .
مأمون در برابر امتناع امام عليه السّلام از قبول درخواست او ، ضمن سخنانى كلامى تهديدآميز گفت ، كه چنين است :
عمر بن خطّاب شورا را از شش نفر تشكيل داد ، كه يكى از آنان جدّ تو امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليه السّلام ، بود و مقرّر داشت هر كدام از آنان مخالفت ورزد ، گردنش زده شود ، و اينك آنچه را از تو خواسته‌ام بايد بپذيرى ، زيرا من چاره‌اى جز اين نمىيابم « 1 » » .
پس از آن امام عليه السّلام درخواست او را پذيرفت « 2 » .
و نيز روايت شده است كه ميان امام عليه السّلام و مأمون ، گفتگوهاى زيادى شد ، و ضمن آن مأمون ، قبول خلافت را ، به امام عليه السّلام پيشنهاد كرد ، و آن حضرت نپذيرفت ، سپس ولايتعهدى را عرضه كرد ، امام عليه السّلام از آن نيز امتناع فرمود ، پس از آن مأمون گفت :
« تو پيوسته با آنچه خوشايندم نيست ، با من برخورد مىكنى ، گويا از خشم من خود را در امان مىبينى ، به خدا سوگند ، اگر ولايتعهدى را نپذيرى ، تو را بدان مجبور مىكنم ، و چنانچه باز هم اصرار ورزى گردنت را مىزنم . « 3 » »
( 1 ) - ارشاد ص 290 و نيز مقاتل الطالبيين نوشته ابى الفرج ص 375 . ( 2 ) - مقاتل الطالبيين ص 375 . ( 3 ) - علل الشرايع ج 1 ص 266 .