تحقيق دربارهء اول اربعين حضرت سيد الشهدا ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٧
تحقيق در حديث شريف در چند مورد
ولى عصر بقية اللّه ارواحنا فداه از تربت لوح درست كردن كه تا حال مرسوم است معمول شده چون خاك تنها را در نزد انسان و در بغل نگاه داشتن قدرى مشكل شده و از خاك ممكن بود گرد و غبارى ريخته شود و لذا از خاك كربلا گل كرده و از آن اين لوح‌ها ( مهر ) درست كردند كه در نگاه داشتن سهل و آسان باشد .
شيخ جليل محمد بن عبد اللّه بن جعفر حميرى ( ره ) از حضرت ولى عصر ارواحنا فداه لوح درست كردن را سؤال كرده و امام ( ع ) نيز فرموده‌اند كه اشكالى نداشته و جايز است « 1 » و فضيلت دارد .
و اگر مراد از « تعفير الجبين » خود جبين باشد كه به طرفين پيشانى اطلاق مىشود چنان‌چه ظاهر عبارت ( جبين ) همين است و در تيمم هم كه مسح بايد به جبهه و جبينين باشد چنان‌چه مقتضاى روايات است و مراد مسح كردن به پيشانى و طرفين پيشانى است كه با كف دست كه عبارت از تمامى باطن دست است و باطن انگشت‌ها نيز داخل كف مىباشد و در موقع مسح بايد انگشتان ابهام را باز نگاه داشته كه به پيشانى و جبينين « 2 » يعنى طرفين پيشانى كه چندان مو
( 1 ) . ر . ك : احتجاج طبرسى ( ره ) ، ج 2 ، ص 312 ، ط نجف و عين عبارت توقيع شريف اين است : و سأل عن السجدة على لوح من طين القبر و هل فيه فضل ؟ فاجاب : يجوز ذلك و فيه الفضل . و مراد از طين قبر در سؤال حميرى ( ره ) عبارت از خاك قبر مبارك سيد الشهداء ( ع ) است چنان‌چه قبل از اين سؤال از تسبيحى كه از تربت سيد الشهداء ( ع ) درست مىكنند سؤال كرده كه آيا در آن فضيلت هست ؟ در جواب فرموده : مرد با آن تسبيح مىكند و چيزى از تسبيح نيست كه افضل از آن باشد و از فضل تسبيح تربت آن است كه مرد تسبيح گفتن را فراموش مىكند و تسبيح تربت را در دست مىگرداند و به او ثواب تسبيح گفتن نوشته مىشود . ( 2 ) . راجع به جبين و جبهه و تشخيص ساير موارد سر و صورت و اعضاى خارجى و داخلى انسان به طور دقيق ، ر . ك : الانسان على فكرى مصرى ، ط مصر ، 1353 ق . و خوانندهء عزيز بايد به جملات زير دقت نمايد : از دقت در كتب لغت معنى « جبين » چنين است : الجبين ما فوق الصدغ . و الصدغ ما بين العين و الاذن . و در تيمم بايد به جبهه و جبينين مسح شود پس بايد با كف دست‌ها به پيشانى و بالاى صدغ كه بالاى ميان گوش و چشم است مسح شود و اين ترتيب وقتى عملى مىشود كه انگشت ابهام را بايد باز نگاه داشت و مسح نمود كه جبين كه عبارت از بالاى صدغ يعنى بالاى ميان گوش و چشم است با پيشانى با هم مسح شود ، با انگشت ابهام دست راست به جبين طرف راست مسح شود كه انگشت ابهام به فوق صدغ يعنى بالاى ميان گوش و چشم عرضا و طولا برسد كه تمام جبين را بگيرد و بر آن مسح به عمل آيد و با انگشت ابهام دست چپ و جبين طرف چپ مسح مىشود به نحوى كه گفته شد . و تعجب است در اغلب رساله‌هاى عمليهء فارسى اندازهء دو طرف پيشانى « جبينين » و كيفيت كشيدن كف دست را بر آن درست روشن توضيح نداده‌اند .