تحقيق دربارهء اول اربعين حضرت سيد الشهدا ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٩٤
تحقيق و بررسى دربارهء خبر مصقلة الطحان
معظمه امر كند مرغها را از آن خانه بيرون رانند پس بهتر آن است براى اتمام فايده تمامى آن روايت را كه به جملات اوايل آن اشاره و مختصرى نقل شد در اينجا بياوريم و براى بعض شارحين اشتباهى كه در شرح خبر نامبرده رخ داده و علامهء مجلسى ( ره ) آن را در كتاب مرآت العقول نقل فرموده و ظاهرا اشكالى بر گفته آن شارح نفرموده متذكر شده و مفاد صحيح آن خبر چيست ؟ معلوم گردد و اللّه الموفق .
عن مصقلة الطحان قال : سمعت ابا عبد اللّه ( ع ) يقول : لما قتل الحسين ( ع ) اقامت امرأته الكلبية عليه مأتما و بكت و بكين النساء و الخدم حتى جفت دموعهن و ذهبت فبينا هى كذلك اذا رأت جارية من جواريها تبكى و دموعها تسيل فدعتها فقالت لها : مالك انت من بيننا تسيل دموعك ؟ قالت : انى لما اصابنى الجهد شربت شربة سويق ، قال : فأمرت بالطعام و الاسوقة . فأكلت و شربت و اطعمت . و اهدى الى الكلبية جؤنا لتستعين بها على مأتم الحسين ( ع ) فلما رأت الجؤن قالت : ما هذه ؟ قالوا هدية أهداها فلان لتستعينى بها على مأتم الحسين ( ع ) فقالت : لسنا فى عرس ، فما نصنع بها ثم أمرت بهن فأخرجن من الدار فلما اخرجن من الدار لم يحس لها حس كأنما طرن بين السماء و الارض و لم ير لهن بها بعد خروجهن من الدار اثر . « 1 »
« الجؤن » مثل ( صرد ) جمع جونى است و آن نوعى از مرغ قطاست كه بالها و بطنش سياه است و آن را در فارسى ( اسفرود ) گويند و معروف به ( باقرقره ) است آن مرغها را كسى به بانوى معظمه « رباب » هديه فرستاده كه از آن غذا تهيه نمايد و براى ماتم نگهداشتن بر سيد الشهداء ( ع ) و گريه و زارى به آن حضرت تقويت شود و آن بانوى معظمه نيز فرموده طعام درست كردن از مرغان لطيف در ماتم آن حضرت تناسب ندارد غذاهاى لذيذ را در عروسىها درست مىكنند و امر كرد آن مرغها را از خانه خارج كردند و وقتى كه آنها را از خانه بيرون بردهاند مرغان پريدند و از آنها اثرى ديده نشده است .
اين است حاصل معنى و مفاد آن روايت ولى علامه مجلسى ( ره ) وجوه چندى در مرآت العقول در شرح خبر مزبور ذكر كرده كه مايه بسى تعجب است و فرموده :
و قيل كأن النساء كن من الجن او كن من الارواح الماضيات فتجسدن ( انتهى ) و بالجملة الخبر لا يخلو من تشويش و اضطراب لفظا و معنى . « 2 »
( 1 ) . ر . ك : اصول كافى ، باب مولد حسين ( ع ) . ( 2 ) . اينجا آخر عبارت مرآت العقول است ، ج 1 ، ص 359 ، ط سنگى .