بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣
6 . سنجش داستان‌هاى قرآنى با تورات
13 . تنها از گزارش قرآن برمىآيد كه چون يعقوب ( ع ) در يكى از تند و تيزترين توفان‌هاى فتنه و حسد ، عزيزترين پارهء جگر خويش ، يوسف صديق ( ع ) را از دست داد ، تندباد حزن و اندوه ، كه هواى دل او را سخت توفانى كرده بود ، نتوانست بر صبر و خويشتن‌دارى - كه همهء هستى او را فرا گرفته بود - چيرگى يابد « 1 » و او را به رفتارى وا دارد كه پيامبران خدا را نمىسزد .
قرآن نشان مىدهد كه برخورد يعقوب با پيش‌آمد از دست دادن يوسف ، با همهء سختى و سنگينى و طاقت‌سوزىاش ، برخوردى بود برازنده و آموزنده : « [ چون از برادران شنيد كه بر سر يوسف چه آمده ، گفت : اينك من و ] صبرى جميل ( سوختن و ساختن و دم بر نياوردن ) و در اين [ ماجرا ] كه شما مىگوييد ، تنها خدا پناه و تكيه‌گاه من است » « 2 » . اما تورات در اين باره چهره‌اى از يعقوب به نمايش مىگذارد كه هرگز زيبنده و برازندهء پيامبرى بزرگوار چون او نيست : « جامه چاك زد ، پلاس پوشيد و روزگارى دراز به سوگ نشست و مويه و گريه كرد ، و هر چه خويشانش او را دلدارى دادند و به صبورى و خويشتن‌دارى خواندند ، نپذيرفت و گفت :
دست نمىكشم تا بميرم و گريان و مويان نزد پسر خويش به گور روم » . « 3 » و چون حادثه يك بار ديگر نو مىشود و يعقوب ، داغى تازه مىبيند و پسر ديگرش - بنيامين - را نيز از دست مىدهد ، برخورد او و سخن او با حادثه ، اين بار نيز به گزارش قرآن چيزى جز اين نيست :
« پس صبر جميل و خويشتن‌دارى نيكو ، باشد كه خدا همه را به من برگرداند ، كه او داناى فرزانه است » . « 4 » و پاسخ او در تورات اين بار نيز - حتى پيش از روى دادن حادثه - پاسخى چنين ناسزا و نازيبنده است : « [ چون برادران خواستند بنيامين را ببرند ، يعقوب كه بدان خرسند نبود ، گفت ] اگر او را ببريد و در راه حادثه‌اى براى او پيش آيد ، موهاى سفيد مرا با حزن و اندوه به گور خواهيد برد » . « 5 »
افزون بر اينها ، قرآن كريم آشكارا گوياى اين است كه گذشت روزگاران و به درازا كشيدن دوران دورى ، هرگز يعقوب را از بازيافتن دوبارهء يوسف و برادرش نوميد نساخت ، و از اين بود
« فَاسْتَجابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ » ( سورهء يوسف ، آيات 33 - 34 ) . ( 1 ) . عبدالكريم الخطيب ، همان ، 211 . ( 2 ) . « فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ » ( سورهء يوسف ، آيه 18 ) . ( 3 ) . سفر پيدايش ، 37 : 35 . ( 4 ) . « فَصَبْرٌ جَمِيلٌ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ » ( سورهء يوسف ، آيهء 83 ) . ( 5 ) . سفر پيدايش ، 42 : 36 - 38 ؛ 44 : 29 - 31 .