بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٤
3 . حملهء اصحاب فيل در گزارش‌هاى عربى - اسلامى
از سوى ديگر ، ابرهه در ساختن كليساى « قليس » ، نه تنها كسان بسيارى را به بيگارى گرفت ، كه رفتارش با آن بيچارگان و بيگاريان نيز بسيار سخت‌گيرانه و سنگ‌دلانه بود . چنان كه اگر گاه از كارگر بيچاره‌اى سستى و تنبلى مىديد ، فرمان مىداد دستش را از تنش جدا سازند . به گزارش ياقوت حموى ، ابرهه براى ساختن اين كليسا ، مردم يمن را خوار ساخت و از هيچ‌گونه بيگارى و بهره‌كشى و آزاررسانى دريغ نكرد . او فرمان داده بود تا بيگاريان بيچاره از فرسنگ‌ها راه دور و دراز ، سنگ‌ها و ستون‌ها و مرمرهاى آراسته به زر و . . . را از كاخ بلقيس ، همسر سليمان ( ع ) - كه هنوز مانده‌هايى از آن بر پا بود - برگيرند و بياورند تا در ساختمان و آرايش كليساى « قليس » به كار رود . « 1 »
3 . حملهء اصحاب فيل در گزارش‌هاى عربى - اسلامى
3 . حملهء اصحاب فيل در گزارش‌هاى عربى - اسلامى
همان‌گونه كه هجوم و دست‌يابى حبشيان به يمن يكى از حلقه‌هاى پيكارهاى زنجيره‌اى روميان و ايرانيان است كه گاه به گاه با هم گلاويز مىشدند ، حملهء ابرهه به حجاز نيز يكى از حلقه‌هاى همين زنجيره است و ابرهه مىخواست با اين حمله هم به سود روميان كه در آن هنگامه‌ها با ايرانيان گلاويز بودند ، كارى كرده باشد و هم رؤياها و آرزوهاى اسكندر بزرگ ( 356 - 323 ق . م . ) « 2 » ، « آگوست » ( اگوستوس اغسطس 31 ق . م . - 14 م . ) و ديگر شاهان يونان و روم براى دست‌يابى به سرزمين‌هاى عرب را برآورده سازد ، « 3 » و هم دولت خويش را به دولت هم‌پيمانان رومىاش بپيوندد ، چيزى كه روميان همواره بدان مىانديشيدند . تا آنجا كه پس از ناكامى ابرهه در حمله به مكه ، كوشيدند تا عثمان بن حويرث را به عنوان نمايندهء قيصر ، به فرمانروايى مكه بگمارند . « 4 »
( 1 ) . ياقوت ، 4 / 394 - 396 ؛ روح المعانى ، 30 / 233 . ( 2 ) . دربارهء خواب‌هايى كه اسكندر براى سرزمين‌هاى عربى ديده بود ، بنگريد به : جواد على ، 2 / 5 - 12 ؛ تارن ، الاسكندر الاكبر ، 185 - 186 ؛ فضلو حورانى ، همان ، 55 ؛ نيز : W . W . Taren , in JEA , 15 ، 1929 ، P . 13 ؛ A . Wilson , The Persian Gulf , pp . 40 - 43 . ( 3 ) . دربارهء نقشه‌هاى روميان براى سرزمين‌هاى عربى ، بنگريد به : جواد على ، 2 / 43 - 44 ؛ نيز : De lacy O'Levry , Arabia before Muhammad , pp . 74 - 78 ؛ Pliny , II , pp . 415 . 101 ؛ Strabo , XVI , IV , 23 - 24 ؛ H . Von Wissmann and M . Hofner , op - cit , pp . 31 - 34 ؛ JEA , 15 ، p . 17 ؛ J . Pirenne , op - cit , p . 93 - 124 ؛ EI , III , p . 801 ؛ ERE ، 9 ، p . 121 ؛ Edward Gibban , op - cit , p . 214 ؛ J . B . Phiby , op - cit , pp . 32 ، 101 . ( 4 ) . ابن هشام ، 1 / 224 ؛ ابن حزم ، جمهرة انساب العرب ، 190 ؛ الروض الانف سهيلى ، 1 / 146 ؛ الاغانى ، 3 / 112 ؛