بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٥
3 . پيكار حبشيان و پيوند آن با داستان اخدود
روزگار او ( سدهء نخست ميلادى ) « 1 » « اوسانىتى »
Ausaniteae
خوانده مىشده - نامى كه آشكارا با نام « اوسان » « 2 » نزديك مىنمايد - و وابسته به فرمانروايان
Mapharitis
يعنى اميران سبأ و ذىريدان بوده است . « 3 » نيز گروه ديگرى از سبائيان را مىشناسيم كه در سدهء پنجم پيش از ميلاد از غرب يمن به حبشه كوچ كرده‌اند . « 4 »
بدين‌گونه از همان روزگاران كهن ، پيش از نيمهء نخست هزارهء پيش از ميلاد ، دسته‌هايى از عرب‌هاى جنوبى از درياى سرخ گذر كردند و در سواحل رو به رو زيست‌گاه و پايگاه بازرگانى به پا كردند . اين كوچ‌ها به سرزمينى كه « عدولى » مركز آن بود هم‌چنان پياپى صورت مىگرفت ، و افزونى كوچ‌ها ناگزير سرزمين زيست‌گاه كوچ‌گران را گسترده مىساخت و طبيعت آن سرزمين نيز به گونه‌اى بود كه كوچ‌گران را بيشتر به تپه‌ها و پشته‌ها مىراند .
سنگ‌نوشته‌هاى به دست آمده از عرب‌هاى جنوبى در سرزمين « اكسوم » و شرق آن - كه راه « عدولى » از آن مىگذرد - نيز آشكارا نشانگر نشت و نفوذ گستردهء عرب‌ها به اتيوپى پيش از سدهء ششم پيش از ميلاد مىباشند . « 5 »
كوچ‌هاى عربى به حبشه ، هم‌چنان تا ميانهء سال‌هاى 232 - 250 م . ادامه داشت . « 6 » حتى برخى از پژوهشگران ، بر اين پايه كه در يمن كوهى است با نام « حبيش » و قبيله‌اى با نام « حبشت » ( حبشات ) ، ريشهء خود حبشىها را نيز از غرب يمن دانسته‌اند . در اين باره مىتوان
( 1 ) . فضلو حورانى ( همان ، 54 ) تاريخ اين كتاب را سال‌هاى 50 - 60 م . دانسته است و مسكاتى ( همان ، 378 ) سال 75 م ، ژاكلين پيرن ، سال 106 م ؛ بنگريد به : J . Pirenne , Le Royaume Sud - Arabe de Qataban et sa Datation , pp . 164 - 193 . ( 2 ) . جواد على ، 3 / 450 ؛ نيز : A . Grohmann , Arabien , p . 25 . ( 3 ) . IBid , p . 25 در اين باره كسانى نيز گفته‌اند كه اوسانيان چه بسا پيش از سال 400 پيش از ميلاد سرزمين‌هاى « بمبا » و « زنگبار » را در دست داشته‌اند . و از راه بندر « عدن » كه در آن روزگاران وابسته به اوسانيان بوده ، ميان آنان و سواحل افريقا بازار داد و ستد و تجارت گرم بوده است . بنگريد به : جواد على ، 2 / 502 ؛ نيز : W . Schoff , The Periplus of the Erythraean Sea , p . 22 ; Discoveries , p . 39 ؛ H . Von Wissmann and M . Hofner , op - cit , p . 74 . ( 4 ) . جواد على ، 3 / 450 ؛ نيز : Die Araber , I . P . 126 . ( 5 ) . موسكاتى ، همان ، 213 . ( 6 ) . Die Araber , I . P . 126 .