بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٦
5 . سنگ‌نوشته‌هاى ثمودى
آمده است . تا جايى كه درخت خرما ، بزرگ‌ترين عامل گرد آمدن و ماندن انسان ديرين در آن سرزمين‌ها بوده است . « 1 » نيز كاربرد واژه‌هاى « برس » به معنى نخ پنبه‌اى و « هلق » به معنى پنبه‌زن [ در برخى از سنگ‌نوشته‌ها ] ، نشان مىدهد كه ثموديان با كشت پنبه و فن پنبه‌ريسى نيز آشنا بوده‌اند . نيز نشانه‌هايى هست كه آنان كشت پياز ، گل و گياهان دارويى را نيز مىشناخته‌اند . « 2 »
در اينجا افزودنى است كه سنگ‌نوشته‌هاى ثمودى نه تنها از سرزمين‌هاى عربى ، كه از جاهاى ديگرى نيز به دست آمده است ، جاهايى مانند : سينا ، دلتاى مصر ، وادى حمامات ميان قصير و قفط ، صفا در شرق دمشق ، شمال غرب تدمر ، صيدا ، كوه رام ، ام الرصص نزديك ديبان در شرق اردن و نقب . اين يادآورى نيز به جاست كه سنگ‌نوشته‌هاى ثمودى ، بيشتر سنگ‌نوشته‌هايى هستند كوچك و شخصى كه به مناسبت‌هاى گوناگون نوشته شده‌اند و از ديد تاريخ‌نگارى چندان سودى ندارند . هر چند پاره‌اى از آنها نشانگر پيوند و پيوستگىهاى ثموديان با نبطان و ديگران هستند . افزون بر اينكه از ديدگاه زبان‌شناسى و واژه‌شناسى به ويژه دربارهء شناخت نام‌ها و گويش‌هاى ثموديان ارزشى ويژه دارند . به ويژه اگر بدانيم كه خط آنها با دگرگونىهايى از خط « مسند » پديد آمده است . دكتر انصارى بر اين است كه بايد خط ثموديان را خط « باديه » ناميد . از اين رو كه بسيار ناپخته و بچگانه است و بيشتر به خط « مخربشات » ( خط ناپخته ، كژمژ و ناهمگون ) مىماند تا به خط پخته و پيشرفته‌اى كه در نوشته‌هاى بسيارى از سبايىها ، معينىها ، قتبانىها ، حضرمىها ، حميرىها و برخى از نوشته‌هاى ديدانىها و لحيانىها ديده مىشود . « 3 »
( 1 ) . تورات ، سفر لاويان ، 23 : 40 ؛ سفر نحميا ، 18 : 15 ؛ سفر مكابيان اول ، 13 : 51 ؛ نيز ؛ J . Hasting , op - cit , p . 675 . ( 2 ) . خالد دسوقى ، « قوم ثمود بين روايات المورخين و محتويات النقوش » ، مجلهء دانشكدهء زبان عربى و علوم اجتماعى ، ش 6 : س 1976 ، ص 292 ؛ نيز : E . N . Kensdale , " Three Thamudic Inscriptions from the Nile Delta " Le Museon , 65 ، pp . 285 - 288 ؛ Some Thamudic Inscriptions from Hashmite Kingdom of the Jordan , 1952 ؛ W . M . Petrie , Hyksos and Israelite Cities , p . 45 ؛ E . Littmann , Thamud and Safa , pp . 6 - 95 ؛ S . Horshield , " Le Temple de Ramm " , Rev . Bibl . , 44 ، 1935 ، pp . 245 - 278 ؛ H . A . Winckler , Rock Drawings of Southern Upper Egypt , London , 1938 ، pp . 5 ، 10 . ( 3 ) . عبدالرحمان انصارى ، همان ، 89 .