بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٢
1 . تبار ثموديان
گزارش‌هاى تاريخى ، هيكسوسيان را تا « زاهى » راند ، يعنى نه تنها مصر را ، كه فلسطين و لبنان را نيز از آنان پاك ساخت . افزون بر اين ، اگر چنين بود ، چگونه فرعونان در روزگارى كه امپراتورى مصر را در دست داشتند ( 1575 - 1087 ق . م . ) ، روا مىداشتند و اجازه مىدادند كه اينان كه دشمن فرعونيان نيز بودند ، در مرزهاى جنوبى امپراتورى آنان در مرزهاى فلسطين بمانند ، آن هم در جايى كه راه كاروانرو ميان مصر و جنوب شبه جزيرهء عربستان از آنجا مىگذشت و اين براى فرعونيان بسيار مهم بوده است . اما اينكه آنان سنگ‌تراشى و خانه‌سازى در كوه را از مصريان آموخته‌اند ، نمىپندارم بتواند پشتوانه‌اى بر اقامت آنان در سرزمين كنانه باشد ، زيرا زمينه‌هاى پيوند آنان با مصريان به راستى فراوان بوده است و گويا از راه درياى سرخ ، همراه با ديگر اثرگذارىهاى مصرى بر تمدن عربى ، به آنان رسيده باشد . « 1 »
- گروه سومى نيز هستند كه ثموديان را از عرب‌هاى جنوبى مىدانند « 2 » كه به شمال غرب شبه جزيرهء عربستان كوچ كرده‌اند ، و عرب‌هاى جنوبى به كوچ‌هاى پيوسته و فراوان زبانزداند . « 3 »
سخن اينان چندان نمىتواند درست و پذيرفتنى باشد ، زيرا كوچ و هجرت معمولا از سرزمين‌هاى خشك و كم‌آب و دشوارزى به سرزمين‌هاى آباد و پرآب انجام مىگيرد ، و اين دربارهء كوچ به يمن و شمال غرب شبه جزيره درست در نمىآيد . گذشته از اين ، كوچ‌هاى عرب‌هاى جنوبى بسيار پس از آن روزگاران انجام گرفته است و شايد از همه معروف‌تر ، كوچ‌هايى باشد كه پس از شكست بزرگ سدّ « مأرب » در قرن ششم ميلادى داشته‌اند . اگرچه كوچ‌هاى فراوانى را مىشناسيم كه از هزارهء دوم پيش از ميلاد تا سدهء سوم ميلادى از يمن به سواحل افريقا انجام مىگرفته است . حتى كسانى از پژوهشگران ، حبشىها را از مهاجران غرب يمن مىدانند . « 4 »
به هر رو ، نشانه‌هايى هست بر اين كه ثموديان از عرب‌هايى بوده‌اند كه در شمال شبه
( 1 ) . بنگريد به مقالهء مؤلف « العرب و علاقاتهم الدولية فى عصور القديمة » . ( 2 ) . E . Glaser , Skizze der Geschichte und Georgraphie Arabiens von den altesten Zeiten bis zum Propheten Muhammed , 2 , p . 123 ؛ F . R . Dussaud , La penetration des Arabes en Syrie avant l'Islam , p . 132 . ( 3 ) . Q . Blau , ZDMG , 22 ، 1868 ، pp . 659 - 673 . ( 4 ) . بنگريد به : مقالهء پيش گفته از مؤلف : فضلو حورانى ، همان ، 54 ؛ موسكاتى ، پيشين ، ص 213 ؛ C . Peters The Eldorado of the Ancient , pp . 271 - 74 ؛ Die Araber , p . 126 ؛ A . Grohmann , op - cit , p . 25 .