بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٣

2 . وطن ابراهيم خليل و روزگار او

سال‌هاى 2000 و 1700 ق . م . دانسته است « 1 » ؛ و دانشنامهء « وست مينيستر » بر پايهء ارزيابى اسقف « يوشر » ، سال 1996 ق . م . را سال زاد ابراهيم خوانده است « 2 » ؛ اما « سر لئونارد و ولى » بر پايهء آنچه در تورات آمده ، نيز بر پايهء پژوهشى دربارهء واژهء « عابيرو » « 3 » كه به پندار او در آن روزگاران بر عبرانيان گفته مىشده است ، او را هم روزگار با زمان « لارسا » شمرده « 4 » ، يعنى ميان سال‌هاى 1920 - 1800 ق . م ؛ و « كلر » بر اين است كه ابراهيم حوالى سال 1900 ق . م .

مىزيسته است « 5 » ؛ « جورج راكس » نيز سفر ابراهيم به كنعان را در حوالى سال 1850 ق . م . يا اندكى پس از آن مىداند . « 6 » و اين نشان مىدهد كه ولادت او در دهه‌هاى پايانى سدهء بيستم ق . م . بوده است . « جك فينگان » نيز تاريخ آمدن ابراهيم به كنعان را در سال 1900 ق . م .

شمرده و گفته : او هنگام جنگ‌هاى آمورى و عيلامى بين‌النهرين را ترك كرده است ، و ناامنىها و درگيرىهاى پيش آمده ، او را بدين كار واداشته است . « 7 »

گفتنى است كه گروهى از پژوهشگران كوشيده‌اند تا ابراهيم را به گونه‌اى با حمورابى ، پادشاه نامور بابل ، پيوند دهند . حلقهء پيوندى كه آنها يافته‌اند ، « امرافل » فرمانرواى « شنعار » است كه ابراهيم ، هنگام رهاسازى برادرزادهء خويش ، لوط « 8 » ، او را شكست داد . كسانى اين « امرافل » را همان « امرابل » پدر حمورابى دانسته‌اند « 9 » و كسانى خود حمورابى . « 10 » نيز كسانى گفته‌اند ، دست كم ابراهيم در زمانى زندگى مىكرده كه حمورابى در بابل مىزيسته است . « 11 » در برابر ، كسانى نيز هستند كه روزگار حمورابى را صد سال يا بيشتر ، پس از روزگار رويدادهاى

( 1 ) . Westminester Historical Atlas to the Bible , p . 234 . ( 2 ) . عباس عقاد ، ابراهيم ابوالانبياء ، 69 ؛ قاموس الكتاب المقدس ، 12 . ( 3 ) . دربارهء واژهء « عابيرو » و پيوند آن با « عبرانيان » بنگريد به كتاب مؤلف اسرائيل ، 1 - 5 ؛ حسن ظاظا ، الساميون و لغاتهم ، 71 ؛ نيز : H . R . Hall , op - cit . p . 406 ، W . O . Oeasterly , op - cit , p . 212 ؛ I , Epstein , op - cit , pp . 13 - 14 . ( 4 ) . L . Woolley , op - cit , pp . 492 - 512 . ( 5 ) . W , Keller , op - cit , p . 69 . ( 6 ) . G . Roux , Ancient Iraq , p . 215 . ( 7 ) . J . Finegan , op - cit , pp . 72 - 73 . ( 8 ) . سفر پيدايش ، 14 : 1 - 23 . ( 9 ) . ويل دورانت ، قصه الحضارة ، 2 / 324 ؛ نيز : W . F . Petric , Egypt and Israel , p . 17 . ( 10 ) عباس عقاد ، همان ، 61 - 64 ؛ نيز : S . Smith , The Early History of Assyria , p . 70 - 71 ؛ H . Halley , The Backet Bible Handbook . ( 11 ) . J . Finegan , op - cit , p . 73 ؛ H . G . Wells , op - cit , p . 74 .