فرهنگ نامه علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧

الف . فهرست تاريخى

در سدهء چهارم ، تأليفات ادامه يافت و خوشبختانه بيشتر اين آثار ، موجود و چاپ و منتشر شده است . اين آثار نخستين و كهن‌ترين منابع موجود اين علم به شمار مىآيند . « 1 »

نيز در اين قرن براى انتخاب قراءات ، معيار و مقياس مطابقت با وجوه عربيت و دستور زبان ، مطرح گرديد « 2 » و بدين وسيله ميان نحو و قرائت پيوندى استوار برقرار شد .

در سده‌هاى پنجم ، ششم و هفتم ، آثارى در قالب نسخه خطى و كتاب ، در دسترس و برخى خارج از دسترس است و تنها نامى از آنها به جاى مانده است .

در سدهء هشتم ، شمار تأليفات اعراب قرآن ، رو به فزونى نهاد .

در سده‌هاى نهم تا سيزدهم ، بازار تأليف در اين علم ، رونقى نداشته است و در اين پنج قرن ، تنها نام هشت اثر ياد شده است .

در سده‌هاى چهاردهم و عصر حاضر ، تأليف در اين علم همچون ديگر علوم قرآن رو به گسترش نهاده است و اثار گرانسنگى به آستان قرآن پيشكش شده است .

2 . فهرست تأليفات اعراب قرآن

الف . فهرست تاريخى

إعراب القرآن « 3 » ، رؤاسى محمد بن حسن ابن أبى ساره كوفى ابو جعفر ( 187 ق ) .

إعراب القرآن « 4 » ، قطرب محمد بن مستنير ( 206 ق ) .

الجمع و التثنية فى القرآن « 5 » ، فرّاء يحيى بن زياد ابو زكريا ( 207 ق )

المصادر فى القرآن « 6 » ، همو .

إعراب القرآن « 7 » ، معمر بن مثنّى ابو عبيدة ( 209 ق ) .

خطى ، رامپور ( هند ) ( تذكرة النوادر ، 14 ) .

( 1 ) . نك : فهرست كتب اعراب قرآن ، ادامه همين نوشتار . ( 2 ) . فضلى ، القراءات القرآنية ، 38 - 39 . ( 3 ) . آقا بزرگ ، 2 / 235 - 236 ؛ صدر ، 67 - 68 ؛ طالقانى ، 1 / 349 . ( 4 ) . ابن نديم ، 76 ؛ زركشى ، 1 / 405 ؛ صفار ، 116 ؛ على شواخ ، 1 / 177 . ( 5 ) . ياقوت ، 9 - 14 ؛ زركشى ، همانجا ؛ صفار ، 119 ؛ على شواخ ، 1 / 182 ؛ مهدوى راد ، 27 . ( 6 ) . ياقوت ، همانجا ؛ زركشى ، 1 / 401 . ( 7 ) . ابن نديم 77 ؛ بروكلمان ، ضميمه 1 / 162 ؛ زركشى ، 1 / 405 ؛ صفار ، 114 ؛ على شواخ ، 1 / 178 ؛ مهدوى راد ، 29 .