مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٤
فصل اوّل فرّاء و كتاب او « معانى القرآن »
مىگيرند . بهتر است او را از تدريس نحو بازداريم و چون سخن آنان به گوش فرّاء رسيد خشمگين شد و گفت : شما از من تقاضاى املاى نحو را كرده بوديد و چون به اين كار پرداختم در مجلس درس حاضر نشديد . به خدا سوگند تا زمانى كه دو نفر در مجلس درس حضور يابند نحو را به آنها املا خواهم كرد . به‌اين‌ترتيب او شانزده سال به املاى نحو پرداخت و ما مباحث اين كتاب را در فهرست ابن نديم مىيابيم .
مأمون ، نسبت به فرّاء و دانش او اعتماد داشت . او را معلم فرزندان خود كرد . وى نيز در زمان مأمون با عبد اللّه بن طاهر ارتباط داشت و كتاب « البهى » را كه دربارهء تلفظ نادرست الفاظ و كلمات بين مردم بود ، براى او تأليف كرد .
بدين‌سان درمىيابيم ، فرّاء روابط خود را با دولتمردان و رؤسا گسترش داد و كتابهاى علمى خويش را براى آنان تأليف كرد ، كتابهايى كه ما عناوين آنها را در مأخذى كه به شرح زندگى وى پرداخته‌اند ، خواهيم يافت ، ولى آنچه در اين پژوهش براى ما اهميت دارد ، كتابهايى است كه فرّاء در زمينه مطالعات قرآنى نوشته است . همچنان‌كه تذكره‌نويسان ، كتب زير را در رديف تأليفات وى ياد كرده‌اند :
1 - المصادر فى القرآن
2 - الجمع و التثنية فى القرآن
3 - الوقف و الابتداء
4 - اختلاف أهل الكوفة و البصرة و الشام فى المصاحف
5 - معانى القرآن ( كه موضوع بحث ماست ) .
ابو العبّاس ثعلب دربارهء چگونگى تأليف اين كتاب مىگويد : فرّاء به اين سبب كتاب « معانى القرآن » را به شاگردانش املا كرد كه يكى از پيروان او به نام عمر بن بكير كه نديم حسن بن سهل بود ، براى فرّاء نامه‌اى نوشت به اين مضمون : امير حسن بن سهل چيزهايى از قرآن از من مىپرسد و من پاسخى براى گفتن ندارم ، اگر موافق هستى ، اصولى را براى من گردآورى كن يا در اين مورد كتابى بنويس كه بدان مراجعه كنم و آن را به كار زنم . فرّاء شاگردانش را فراخواند و گفت : گردهم آييد تا كتابى دربارهء مفاهيم قرآن