مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٤

7 - شيوهء طبرى دربارهء سبك قرآن

همانند شتر و گوسفند است كه صدا را مىشنود و نمىانديشد و درك نمىكند كه از صدا چه قصد شده است .

8 - معمّر از قتاده ، در اين آيه مىگويد : اين مثلى است براى كافر ، و مىگويد :

داستان اين كافر ، مانند بهيمه است كه صدا را مىشنود و معنايش را نمىفهمد . كافر نيز چنين است كه از آنچه به او گفته مىشود ، سودى نمىبرد .

9 - از ربيع نقل‌شده كه گفته است : او مانند كافر است كه صدا را مىشنود و آنچه به او گفته مىشود ، درك نمىكند .

10 - حجاج مىگويد : از جريح شنيدم كه گفت از عطاء دربارهء اين آيه سؤال كردم كه وقتى چهارپا مورد خطاب واقع مىشود چيزى نمىفهمد ، امّا صدا را مىشنود ، آيا كفّار هم‌چنين هستند ؟ گفت : همين‌طور است .

11 - مجاهد گفته است : كافر مانند چهارپايى است كه شبان به او طورى فرياد مىزند كه نمىشنود ، اين معنا را عيسى بن ابى نجيح از مجاهد نقل كرده است .

12 - اسباط از سدّى نقل كرده است : كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً ، يعنى آنچه به آن حيوان گفته مىشود ، نمىفهمد ، مگر همين مقدار كه آن را فرا خوانند كه بيايد يا او را طرد كنند كه برود . كسى كه چهارپا را مورد خطاب قرار مىدهد چوپان است ، و همان‌طور كه چوپان گاهى گوسفند را به چيزى صدا مىزند كه نمىشنود ، پيامبر اسلام حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله نيز بعضى از مردم را صدا مىزند كه جز همهمهء صدا چيزى را نمىشنوند . اين است كه خداوند مىفرمايد : صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ ، « آنها ناشنوا ، لال و نابينايند . . . » و معناى سخن اين گروه كه دربارهء تأويل آيه گفتيم اين است : و مثل وعظ الّذين كفروا و واعظهم كمثل نعق النّاعق بغنمه و نعيقه بها ، « منظرهء پند پذيرى كافران و پنددهندهء به آنها مانند صداى شبان براى گوسفند و فريادى است كه بر سر آنها مىزند . » مثل ، اضافه‌شده به الّذين كفروا ، و كلمهء وعظ و واعظ به واسطهء قرينه حذف شده است چنان‌كه گفته مىشود : اذا لقيت فلانا فعظّمه تعظيم السلطان و منظور :

كما تعظّم السّلطان مىباشد .