مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٥

6 - ابزار لغوى

بعضى گفته‌اند : اينها حروف مقطعه هستند كه از اسماء و افعال تركيب يافته و هر حرفى از آنها معنايى غير معناى ديگر دارد و به گفته‌هاى ذيل استدلال كرده‌اند :

ابو ضحى از ابن عباس در معناى الم نقل كرده است : انا اللّه اعلم . « 1 »

از سعيد بن جبير نقل شده است : انا اللّه اعلم . « 2 »

از ابو مالك و ابو صالح از ابن عباس و نيز از مرّهء همدانى از ابن مسعود و از گروهى از ياران رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله نقل شده است كه الم حرفى است اشتقاق يافته از حروف الفباى اسماء اللّه جلّ ثنائه .

سعيد بن جبير از ابن عباس نقل كرده است كه الم ، حم و ن هركدام اسمى جداگانه است .

بعضى گفته‌اند : اينها حروف الفباى قراردادى هستند و به گفتهء زير استدلال كرده‌اند :

خصيف از مجاهد نقل كرده است كه تمام سرآغاز سوره‌ها از قبيل : ق ، ص ، حم ، طسم ، الر و جز اينها حروف هجاى قراردادى هستند .

بعضى گفته‌اند : اينها از حروفى هستند كه هريك داراى معانى گوناگونى مىباشد و به گفته‌هاى زير استناد كرده‌اند :

ربيع بن انس دربارهء سخن خداوند : الم مىگويد : اين حروف از ميان حروف بيست و نه‌گانه ، حروفى هستند كه در زبانها متداوال است ، هيچ حرفى از اين حروف نيست مگر اين‌كه سرآغاز يكى از نامهاى خداست و هيچ حرفى از آنها نيست مگر اين كه درباره نعمتها و آزمايشهاى الهى است و هيچ حرفى از آنها نيست مگر اين‌كه مدّت عمر قوم و سرآمد اجلهاى آنها را مىفهماند .

عيسى بن مريم عليه السّلام فرمود : شگفتا از اين مردم كه به نامهاى خدا سخن مىگويند و با روزى او زندگى مىكنند ، چگونه به او كفر مىورزند ؟ . آن‌گاه فرمود : الف كليد نام اللّه و

( 1 ) - ظاهرا الف اشاره به « انا » دارد يعنى من و لام به « اللّه » يعنى خدا و ميم به « اعلم » يعنى داناتر است . م . ( 2 ) - همان .