مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٨

بخش اوّل : انديشه نظرى

ج - ابن مسعود از گروهى از ياران پيامبر صلى اللّه عليه و إله نقل مىكند : هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ ، تا ، كلّ من عند ربّنا ، مقصود از آيات محكمات ، ناسخهايى است كه مورد عمل قرار مىگيرد و متشابهات ، آياتى مىباشد كه نسخ شده است .

د - سعيد از قتاده دربارهء آيهء : هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ ، نقل مىكند كه : محكمات ، آياتى هستند در مورد احكام حلال و حرام خداوند كه ناسخ آيات ديگرند و مورد عمل واقع مىشوند ، امّا متشابهات آيات نسخ شده‌اى ، هستند كه به آنها عمل نمىشوند ولى مورد ايمان و اعتقاد قرار مىگيرند .

معمّر نيز به نقل از قتاده در مورد محكمات مىگويد : محكم آيه‌اى است كه به آن عمل مىشود .

ه - ابن ابى جعفر از پدرش و او از ربيع نقل مىكند : هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ ، محكمات ، آيات ناسخى هستند كه به آنها عمل مىشود و متشابهات به آياتى گفته مىشود كه به آنها عمل نمىشود ولى ايمان آورده مىشود .

و - جويبر از ضحّاك دربارهء آيات مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ مىگويد : اينها آيات نسخ‌كننده هستند و أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ آياتى هستند ، منسوخ و فقط براى تلاوت است .

سلمة ابن نبيط نيز از ضحّاك بن مزاحم نقل كرده است كه محكم آيه‌اى است كه نسخ نشده و متشابه ، نسخ شده است .

2 - گروهى ديگر در تعريف آيات محكم و متشابه گفته‌اند : آيات محكم آياتى هستند كه خداوند حكم حلال و حرامش را در آنها بيان كرده و آيات متشابه آياتى هستند كه هرچند الفاظ آنها با يكديگر مختلف است ، ليكن معانى بعضى از آنها با برخى ديگر مشابهت دارد . كسانى كه اين انديشه را اظهار كرده‌اند عبارتند از :

ابن ابى نجيح كه از مجاهد نقل كرده است : آيات محكمات آياتى هستند كه احكام حلال و حرام در آنها بيان‌شده و آنچه غير از اين باشد متشابه است كه بعضى از