مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٥
بخش اوّل : انديشه نظرى
آن را نمىتواند بفهمد ، پس روا نيست كه خداوند هيچ‌يك از مخلوقاتش را به آنچه نمىفهمد ، مخاطب سازد .
خداوند متعال بالاتر از آن است كه كسى را با كلامى نامفهوم مورد خطاب قرار دهد ، يا رسالت بىفايده‌اى به او بدهد . زيرا اين عمل را هركس از ما انجام دهد ، فردى عبث كار و ناقص است و خداوند از اين صفت مبرّاست . لذا در قرآن فرموده است : وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ . . . « 1 » ، « ما هر پيامبرى را با زبان قومش فرستاده‌ايم تا احكام الهى را براى آنان بيان كند » و به پيامبرش حضرت محمّد صلى اللّه عليه و إله فرمود :
وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ « 2 » ، « ما ، قرآن را بر تو نازل نكرديم ، مگر اين‌كه بيان كنى براى مردم آنچه در آن اختلاف دارند . »
بنابراين ، كسى كه وسيلهء هدايت را نمىداند ، روا نيست كه به آن وسيله ، هدايت شود . با ادلّه‌اى كه بيان كرديم روشن شد كه خداوند ، پيامبر هر قومى را به زبان خودشان و هر كتابى را به زبان پيامبرش يا قومش مىفرستد . با آنچه گفتيم ، روشن شد كتابى را كه خداوند براى پيامبر ما حضرت محمد صلى اللّه عليه و إله فرستاده به زبان خود او بوده و چون زبان آن حضرت عربى است ، قرآن نيز عربى مىباشد . خود قرآن نيز اين را بيان كرده است : إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ « 3 » ، « ما ، اين قرآن را به زبان عربى فصيح فروفرستاديم به اميد اين‌كه شما عاقل باشيد » و نيز فرموده است : وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ * نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ * عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ * بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ « 4 » ، « قرآن از جانب پروردگار جهانيان ، نازل‌شده آن را روح الأمين ( جبرئيل ) بر قلب تو فرود آورده است تا تو از بيم‌دهندگان باشى ، با زبان فصيح عربى و آشكار . »
وقتى كه با اين شواهد و دلايل ، درستى گفتار ما روشن شد ، واجب مىشود كه معانى كتاب نازل‌شده بر پيامبر ما محمّد صلى اللّه عليه و إله با معانى سخن عرب و نيز ظواهرش با
( 1 ) - ابراهيم / 4 . ( 2 ) - نحل / 64 . ( 3 ) - يوسف / 2 . ( 4 ) - شعراء / 192 - 195 .