مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٢

شيوهء ابو عبيده در مجاز القرآن

بهشت برده مىشوند ، هنگامى كه به آن مىرسند درهاى بهشت گشوده مىشود و نگهبانان به آنان مىگويند . سلام بر شما ! گوارا باد اين نعمتها برايتان ! داخل بهشت شويد و جاودانه بمانيد » خبر يا جزاى محذوف اين است : « جاؤها و فتحت ابوابها » « 1 » .

4 - مواردى كه در لفظ به صورت مفرد و در معنا جمع مىباشند ، مانند : ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا « 2 » ، « سپس شما را به صورت طفلى بيرون مىفرستد » ، كه خداوند به جاى « اطفالا » « طفلا » فرموده است ، و نيز فرمود : إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ « 3 » و مقصود از مؤمنان در اين آيه ، همان دو گروه از مؤمنان در آيهء قبل هستند كه مىفرمايد :

وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا ، « هرگاه دو گروه از مؤمنان باهم به نزاع بپردازند » . و در آيه ديگرى به جاى و الملائكة على ارجائها فرموده است : وَ الْمَلَكُ عَلى أَرْجائِها « 4 » ، « فرشتگان در جوانب و كناره‌هاى آسمان قرار مىگيرند » .

5 - موردى كه خبر جمع به لفظ مفرد آمده است مانند : وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ ، به جاى ظهراء . « 5 »

6 - موردى كه لفظى جمع‌آمده ، ولى مقصود از آن يك فرد است مانند : الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ « 6 » ، « اينها كسانى بودند كه ( بعضى از ) مردم به آنان گفتند : مردم ( لشكر دشمن ) براى ( حمله به ) شما اجتماع كرده‌اند » ، « ناس » به معناى همهء مردم است ، ولى كسى كه با آنها چنين گفت ، يك مرد [ نعيم بن مسعود ] بود . و نيز مانند آيهء : فَقُولا إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعالَمِينَ « 7 » و آيهء : إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ « 8 » ، و حال آن‌كه تنها خدا آفريننده است و شريكى براى او نيست .

7 - موردى كه به جاى تثنيه لفظ جمع آمده است مانند : فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ « 9 » ، « اگر

( 1 ) - تفسير كشّاف ، يعنى حتّى اذا جاءها ، جاءوها و . . . ( 2 ) - مؤمن / 67 . ( 3 ) - حجرات / 10 . ( 4 ) - حاقه / 17 . ( 5 ) - تحريم / 4 . ( 6 ) - آل عمران / 173 . ( 7 ) - شعراء / 16 . ( 8 ) - قمر / 49 . ( 9 ) - نساء / 11 .