المكتفى في الوقف والابتداء ( فارسى ) — الصفحة ١٨٠

سوره اعراف

[ 1 ] - زيرا « أَنْ تَقُولُوا » به « شَهِدْنا » تعلق دارد . بنابر اينكه اين وقف تام باشد . « شَهِدْنا » سخن فرشتگان است درزمانىكه خداوند پشت آدم را لمس كرد و فرزندانش را از او خارج كرد و فرمود : آيا من پروردگارتان نيستم ؟ گفتند : بله ؛ و به بندگى خدا اقرار نمودند . سپس به فرشتگان فرمود : شاهد باشيد . آنها نيز گفتند : گواه هستيم . اين عقيدهء مجاهد ، ضحاك و سدى است . همچنين از كلبى نقل شده است كه گفت : خداوند پشت آدم را لمس نموده و تمام مخلوقات كه خالق آنها خواهد بود را بيرون آورده ، فرمود : آيا پروردگارتان نيستم ؟ گفتند : بله ؛ و سپس به فرشتگان فرمود : گواهى دهيد . آنها هم گفتند : شاهديم . حسن [ بصرى ] گويد : سپس تمام آنها را به صلب آدم بازگرداند . گفته شده است : « شَهِدْنا » سخن خدا و فرشتگان است و معنايش اين است كه بر اقرار شما انسان‌ها ، [ نسبت به توحيد ] گواهيم . اين نظر ابو مالك است كه از سدى هم نقل شده است . به عقيده كوفيان « أَنْ تَقُولُوا » يعنى : تا اينكه نگوييد . به عقيده بصريان يعنى : به اين دليل كه خوددارى كنيد از اينكه بگوييد . [ 2 ] - بنابر قرائت ابو عمرو به‌صورت « ان يقولوا » ، وقف بر « بَلى » تام نيست ؛ زيرا اين عبارت به عبارت « وَ أَشْهَدَهُمْ » تعلق دارد . ( قول ابن انبارى نيز چنين است ) .