رسالة الطير ( با ترجمه ودوشرح سهلان ساوي 540 ق وشارح گمنام ) — الصفحة ٧٩
« شرح »
وارثه . »
« ترجمه »
« ترجمه »
« اى برادران حقيقت ، چون مار از پوست بيرون آئيد و چون كرم نرم نرم به اندرون چيزها در خزيد و چون كژدم باشيد كه سلاح أو از پس پشت بود ، چه شيطان نفريبد شما را الّا از و راى شما . »
« شرح »
« شرح »
بدانك مار از أول ربيع كه هوا روى به اعتدال آورد آغاز پوست افكندن كند و همچنين در خريف و آغاز پوست افكندن از پيرامن چشم كند و در آن حال كه اين معنى عارض شود به چشم كور شود يعنى آن پوست چشم أو را بپوشد و با اندك مايه روزگار به آسانى آن پوست بيفكند و روشنى چشم أو بعد از آن زيادت شود . پس مقصود خواجه از اين تشبيه اينست كه قالب آدمي به نسبت با نفس ، چون پوست مار است . ما را هر چند نفس ناطقه به نزد حكما داخل بدن و متحيّز و حال نيست ، و لكن يك قوّت أو در بدن متصرّف است و اين بدن چون أو را چون ولايتى است و حقيقت بدن حقيقت نفس نيست و مفارقت نفس بدن را و متلاشى شدن بدن هيچ خلل به ذات نفس راه نيابد . چنانك به پوست افكندن مار هيچ خلل به شخص مار راه نيابد الّا در آن وقت انسلاخ چشم أو پوشيده گردد ، هر چند در فراق كلّى نفس را آشفتگى و حيرتى و نوعي از اين انواع بر وى نمايد به حكم علاقتى و الفتى كه ميان ايشان بوده باشد در مدّت حيوة بدن و سبب شهوات مفارقت انبيا و اوليا و ذوى النفوس الكامله آن باشد كه نفوس ايشان را با بدن علاقه نمانده باشد من حيث الحقيقة به سبب التفاء صورت كمال ، چنانك مار خواهد كه زودتر از رنج پوست افكندن خلاص يابد و نيز تا