اشراق هياكل النور لكشف ظلمات شواكل الغرور — الصفحة ٠.٧٨

9 . دشتكى به روايت اشكورى

مراتب بدو است وبر چهار مرتبه مشتمل است :

اوّل : مرتبهء عقول مجرّده

دوّم : مرتبهء نفوس

سيم : مرتبهء صور نوعيه

چهارم : مرتبهء هيوليات

ومراتب عود پنج است :

اوّل : مرتبهء أجسام بسيطهء نوعيه

دوّم : مرتبهء صور مركّبات ثلاثة

سيم : مرتبهء نفوس نباتيه

چهارم : مرتبهء نفوس حيوانية

پنجم : مرتبهء نفوس ناطقهء بشريه ؛ وآن را چهار مرتبه است : أدنى از همه عقل هيولانى وأوسط عقل بالملكة وبعد از آن عقل بالفعل وأعلى عقل مستفاد وبعد از آن نفس قدسية واين دو نهايت نفس ناطقه است در عود ؛ واشرف مراتب بدو آن است كه به مبدأ اوّل أقرب است وبه ترتيب نزول مىكند تا به اخسّ آنها مىرسد ؛ ومراتب عود به عكس آن است . زيرا كه از اخسّ شروع نموده ، به اشرف كه عقل مستفاد ونفس قدسية است منتهى مىگردد .

وآنچه لايق به اين قاعده است آنكه نفس ناطقهء انسانية را دو جهت است : يكى وجوب به علّت وديگر امكان به ذات ؛ وبه اعتبار وجوب أو را وجهي به عالم قدس است وبه اعتبار امكان وجهي به عالم امكان .

ويكى از محقّقان عرفا گفته است كه چون بايد اثر با مؤثّر مناسب باشد . پس اوّل اثرى كه از مؤثّر حقيقي - تعالى مجده - موجود مىشود ، بر صورت اوست وصاحب اسما وصفات است وآن را واسطهء ميان وجود وعدم ورابطهء حدوث وقدم