الأقطاب القطبية أو البلغة في الحكمة — الصفحة ١٦
الأقطاب القطبية يا البلغة في الحكمة
آقا محمد بن محمد رفيع گيلانى بيدآبادى أصفهاني ( ريحانة الأدب 1 : 194 و 4 : 249 ) اين را هم بگويم كه « رسالة فلسفية » در دست داريم كه در آن مسائلي كه دانشمندان يوناني واسلامى تا صدراى شيرازي دعوى كشف كرده‌اند برشمرده شده است . ( سپه - سالار 5 : 22 ش 2 / 1643 برگهاى 24 ب - 30 ر ) .
الأقطاب القطبية يا البلغة في الحكمة
الأقطاب القطبية يا البلغة في الحكمة
مؤلف آن قطب الدين أبو الفضائل عبد القادر حمزة بن ياقوت اهرى حكيم صوفي درگذشتهء پايان سال 657 است كه آن را در روز 9 ذح عرفهء سال 628 آغاز كرده ودرست در 35 روز در روز چهار شنبه نيمهء محرم 629 به پايان برده است .
من وآقاى ايرج افشار كه كهن‌ترين وتازه‌ترين نسخهء آن را ديده بوديم در فرهنگ إيران ( 13 : ص 311 وپس از آن ) آن را شناسانده‌ايم . ايشان در راهنماى كتاب ( 12 :
589 ) ومجموعهء كمينه ( ص 17 - 171 ) هم نكاتى در اين زمينه افزودند . آقاى محمد على موحد نيز در راهنماى كتاب ( 20 : 204 - 215 ) در اين باره سخنانى سودمند آورده است .
نام اين كتاب چنان كه در پايان دو نسخه ( ص 243 ) آمده است البلغة في الحكمة است ولى ابن الفوطي ( 4 ش 841 ) گويا همين را چون ديده است كه چند قطب در آن هست واهرى هم لقب قطب الدين دارد « الأقطاب القطبية » خوانده است .
اهرى در اين كتاب مانند خود سهروردى از كتاب وسنت جاى جاى گواه مىآورد مانند ابن سينا وسهروردى به روش تمثيل أشارت مىكند وآيت « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » را مانند ابن سينا در منطق شفاء ( فن 8 خطابه مقاله 1 فصل 1 ) تأويل مىكند « 1 » ( ص 117 ) پس أو مانند فارابى وابن سينا وسهروردى
( 1 ) - اين تأويل در روضة التسليم منسوب به خواجة طوسي ص 67 هم آمده است . ابن تيمية در الرد على المنطقيين ( 467 ) آن را نمىپذيرد .