الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٢٢

186 - تبوّئ :

جايگاهى نكو قرار مىدهيم » ؛ عنكبوت / 58 : « لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً » « آنان را در غرفه‌هايى از بهشت جاى مىدهيم » ؛ يونس / 93 : « لَقَدْ بَوَّأْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ » « بنى اسرائيل را در جايگاه صدق قرار داديم » ؛ و همچنين آيات : حج / 26 و اعراف / 74 .

از همين مادّه افعالى از مصدر « تبوء » در آيات ذيل آمده است :

يوسف / 56 : « كَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْها حَيْثُ يَشاءُ » « بدين سان به يوسف در زمين تمكّن داديم تا در هر جاى زمين كه خواهد نشيمن گزيند » ؛ زمر / 74 : « وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشاءُ » « زمين را از آن ما ساخت و هر جاى بهشت را كه خواهيم نيز به نشيمن اختيار كنيم » ؛ يونس / 87 : « وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى وَ أَخِيهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً » « به موسى و برادرش وحى فرستاديم كه براى قوم خود در مصر خانه‌هايى براى نشستن اختيار كنيد » ؛ حشر / 9 : « وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ » « كسانى كه در همين خانه جاى داشتند و ايمان گزيدند » .

از ريشه ثلاثى مجرد اين ماده نيز فعل ماضى پنج بار و فعل مضارع « تبوء » بيست و نه بار به كار رفته ، و همه نيز در مورد جاى گزيدن معنوى و قرار گرفتن در رضوان خداوند يا در خشم و غضب او و يا در گناه است .

تفسير « تبوىء » به « توطّن » در آيهء آل عمران تفسيرى نزديك به نظر مىرسد . در قرآن كريم از مادّه فعل اخير كلمهء « مواطن » در آيهء توبه / 25 آمده است : « لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ » « خداوند شما در جايهاى فراوان يارى داد » .

در فرهنگهاى زبان عربى در ذيل مادّهء « بوّأ » مىآورند : يعنى أنزل . اسم مأخوذ از اين مادّه نيز « بيئة » است ( محيط و فضايى كه شخص يا چيزى در آن قرار مىگيرد ) . « تبوّأ المكان » يعنى در جايى قرار گرفت . « متبوّأ الولد » يعنى جايى كه زادگاه فرزند است . گفته مىشود :

« باء اليه » يعنى برگشت ؛ و « باء بالاثم » يعنى به گناه اعتراف و اقرار كرد .

راغب در اين باره مىگويد :

اصل « بواء » مساوات اجزاء در مكان است ، بر خلاف « نبوة » گفته مىشود : « مكان بوّاء » يعنى جايى كه برجستگى ندارد ؛ « بوّأت له مكانا » يعنى جايى را براى او هموار كردم و در آنجا قرار گرفت . « بواء » در برابرى و كفو بودن در باب قصاص و