الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٧
179 - فى قلوبهم مرض :
179 - فى قلوبهم مرض :
179 - فى قلوبهم مرض :
نافع از اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » .
ابن عباس گفت : « النفاق » ( نفاق ) ؛ و آنگاه به بيتى از شاعر استشهاد كرد :
أجامل أقواما حياء و قد أرى * صدورهم تغلى علىّ مراضها
يعنى : با كسانى از روى حيا مماشات مىكنم در حالى كه مىبينم در دلهاى آنان نفاقهايى عليه من مىجوشد .
[ اين كلمه در آيهء بقره / 10 آمده است :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ * يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ * فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ » . يعنى : كسانى از مردم هستند كه مىگويند : به خدا و به روز واپسين ايمان آورده‌ايم ، در حالى كه مؤمن نيستند . آنان با خدا و كسانى كه ايمان آورده‌اند نيرنگ مىورزند و خود درك نمىكنند . در دلهايشان مرض است . خداوند نيز بر مرض آنان بيفزايد و آنان را به سبب دروغهايى كه مىگفتند عذابى دردناك است .
همچنين است آيات : انفال / 49 ، احزاب / 12 ، مائده / 50 ، توبه / 125 ، حج / 53 ، محمد / 20 و 29 و مدثر / 21 .
از همين مادّه در قرآن كريم آمده است :
- فعل ماضى : « اذا مرضت فهو يشفين » .
- « مرض » به صورت نكره و معرفه به « ال » ، چهارده بار .
- « مرضى » ، به صورت معرفه و نكره ، پنج بار .
روشن است كه مرض در آيهء شعراء / 10 : « وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ » و در آيات دهگانه مشتمل بر كلمه « مريض » و « مرضى » به معنى اصلى خود و در برابر بيمارى و شفاء آمده ، اما در ساير آيات كلمه « مرض » به معنى مجازى و براى دلالت بر « فساد قلب » به كار رفته است .
ممكن است تفسير « مرض دلهاى منافقان » به « نفاق » در آيهء بقره كه موضوع سؤال قرار گرفته ، تفسيرى نزديك به نظر رسد اگر چنين نبود كه در قرآن كريم كلمهء نفاق و منافقين بسيار به كار رفته و يكى از سوره‌ها نيز به نام « منافقون » است و جالب آن كه ، در برخى از آيات نيز « بيمارى دل » بر نفاق عطف شده است . چنان كه در آيات ذيل مشاهده مىكنيم :
انفال / 49 : « إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » « چون منافقان و كسانى كه دلهايشان بيمار است مىگويند » ؛