الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٨١

164 - تسيمون :

اين كلمه در آيهء بقره - آيهء موضوع بحث - مقترن با اكنان « أو أكننتم فى أنفسكم » آمده ، امّا با وجود اين احتمال اين نيز وجود دارد كه كلمهء « سرّ » به دلالت مجازى ، چنان كه ابن عباس مىگويد ، به معنى هماغوشى باشد . وجه تأويل چنين دلالتى نيز آن است كه اين كار در نهان انجام مىشود و آشكار و علنى نيست .

راغب نيز اين كلمه را به نكاح هماغوشى تفسير كرده گويد : اين كلمه كنايه از نكاح است از اين نظر كه نكاح هماغوشى در نهان صورت مىگيرد .

ابن اثير نيز مىگويد : سرّ به معنى نكاح هماغوشى است .

در فرهنگها نيز هماغوشى و نكاح در رديف معانى كلمه « سرّ » ذكر شده‌اند ، منقول از دلالت « سرّ » بر آنچه پنهان داشته مىشود و مخفى نگه داشته مىشود و آشكار نمىگردد . ]

164 - تسيمون :

نافع از اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « فيه تسيمون » .

ابن عباس گفت : « ترعون » ( مىچرانيد ) ؛ و آنگاه به شعر اعشى استشهاد كرد :

و مشى القوم بالعماد إلى الرز * حى « 175 » و أعيا المسيم أين المساق

يعنى : آن قوم شتران قوى را نزد شتر ضعيف بردند و سختى اين به چرا بردن ، آن كس را كه شتران را مىبرد خسته كرد .

[ اين كلمه در آيهء نحل / 10 آمده است :

« هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ » . يعنى : اوست آن كه از آسمان براى شما آبى فرو فرستاد كه از آن مىنوشيد و از آن درختانى مىرويد كه ميان آنها مىچرانيد ) .

اين كلمه تنها در اين موضع بدين معنا آمده ، و از همين مادّه است : « يسومهم » ، « يسومونكم » ، « مسوّمة » ، « مسوّمين » و « سيماهم » .

ديدگاه راغب دربارهء اين كلمه چنين است :

اصل « سوم » رفتن است در جستجوى چيزى . اين كلمه در عبارت « سام الإبل » يعنى شتران را چراند ، در معنى رفتن و در حكم آن است و در « يسومونكم سوء

( 175 ) در الاتقان « الى الدرخاء » آمده ، اما آنچه اينجا ذكر شده ، روايت ديوان اوست كه روايت جاحظ در الحيوان ، چاپ حلبى ، 1938 م ، ج 3 ، ص 483 ، با آن همانندى دارد .