الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٢

139 - أكواب :

نشنيده‌اى كه گويد :

فلم ينطق الدّيك حتى ملأت * كوب الدنان له فاستدارا

يعنى : خروس بانگ بر نياورد تا زمانى كه جام شرابى براى او پر كردم و جام را چرخاندند .

[ اين كلمه در آيات چهار گانه ذيل آمده است :

زخرف / 71 : « يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصِحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ أَكْوابٍ وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ » ؛ انسان / 15 : « وَ يُطافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَ أَكْوابٍ كانَتْ قَوارِيرَا * قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوها تَقْدِيراً » ؛ غاشيه / 14 : « فِي جَنَّةٍ عالِيَةٍ * لا تَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً * فِيها عَيْنٌ جارِيَةٌ * فِيها سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ * وَ أَكْوابٌ مَوْضُوعَةٌ * وَ نَمارِقُ مَصْفُوفَةٌ * وَ زَرابِيُّ مَبْثُوثَةٌ » ؛ واقعه / 18 : « يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ * بِأَكْوابٍ وَ أَبارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ » .

به ترتيب يعنى :

- قدحهاى زرّين و سبوها را در ميانشان به گردش مىآورند . در آنجاست كه هر چه نفس آرزو كند و ديده از آن لذّت برد ، وجود دارد ؛ - در ميان آنان كاسه‌هايى سيمين و كوزه‌هايى از شراب به گردش آورند ، كوزه‌هايى از سيم كه آنها را به اندازه پر كرده‌اند ؛ - در بهشتى برين كه در آن سخن لغو نشنوند و در آن چشمه سارها جارى است ، در آن تختهايى بلند است و سبوهايى نهاده و بالشهايى بر روى هم چيده و فرشهايى گسترده ؛ - پسرانى همواره جوان گرد آنان مىچرخند با قدحها و ابريقها و جامهايى از شرابى جارى و زلال .

چنان كه مشاهده مىشود آيات فوق . همه در مقام بيان نعيم بهشتيان است .

مفرد اين كلمه « كوب » مىباشد و راغب نيز همانند ابن عباس آن را به « جامى كه دسته ندارد » تفسير كرده و در كنار آن ، « كوبه » را به معنى طبلى كه براى بازى به كار گرفته مىشود نيز ذكر كرده ؛ و تفسير القاموس از اين كلمه نيز همين است .

چنين چيزى وجود ندارد ؛ بلكه اين بيت از قصيده رائيه اعشى در مدح قيس بن محمد يكرب است . ر ك : ديوان قيس ، چاپ اروپا ، ص 35 ؛ رسالة الغفران ، چاپ پنجم ، دار الذخائر ، ص 227 .