الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٥
117 - هون :
[ اين كلمه در دو آيهء ذيل آمده است :
انعام / 93 : « وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ » :
احقاف / 20 : « وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بِها فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ » .
به ترتيب يعنى :
- كاش مىديدى آنگاه كه ستمگران در سكرات مرگ گرفتارند و فرشتگان بر آنها دست گشاده‌اند : جان خويش بيرون كنيد امروز به عذاب خوارى سزا داده مىشويد ، در برابر آن كه دربارهء خداوند سخن ناروا مىگفتيد و در مقابل آيات او تكبّر مىورزيديد ؛ - آن روز كه كسانى كه كافر شده‌اند بر آتش عرضه داشته مىشوند شما خوشيهاى خود را در دنيا برديد و از آنها بهره‌مند شديد ، امروز به عذاب خوارى سزا داده مىشويد ، در برابر آن كه در زمين به غير حق تكبر مىورزيديد و فسق مىكرديد .
علاوه بر اين دو آيه ، در سياقى همانند ، عبارت « العذاب الهون » آمده است :
فصلت / 17 : « وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى فَأَخَذَتْهُمْ صاعِقَةُ الْعَذابِ الْهُونِ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » « ما ثمود را راه نموديم امّا آنان كورى را بر هدايت برگزيدند . پس صاعقهء عذاب خوار كننده آنان را به سبب آنچه انجام مىدادند فرا گرفت » .
در قرآن كريم دو كلمه « العذاب » و « عذاب » چهارده بار با وصف « المهين » و « مهين » آمده و علاوه بر اين صيغهء اسم مفعول اين مادّه نيز در آيهء فرقان / 69 به كار رفته است :
« يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً » « عذاب او دو چندان شود و در آن عذاب ، به حالت خوارى مدام بماند » .
راغب در المفردات دو نوع « هوان » را از يكديگر متمايز مىسازد :
يكى آن كه انسان نفس خويش را به تذلّل وادارد بىآن كه زبونى و خواريى در كار باشد . اين نوع ممدوح است ، از قبيل آن كه مىفرمايد : « يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً » ( و بر زمين به تواضع راه مىروند ) ( فرقان / 63 ) .
نوع ديگر آن كه اين ذلّت از سوى يك نيروى سلطه‌گر و همراه با استخفاف شخص باشد . اين نوع مذموم است و بر همين معناست كلام خداوند - تعالى - :
« عذاب الهون » ، « عذاب مهين » ، « و من يهن اللّه فماله من مكرم » ( هر كه را خداوند