الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٢
44 - الأنام :
و نهرها را برايتان مسخّر كرد » ؛ - و يا عنوان مباهات و تفاخر بدان دارد ، چنان كه در داستان فرعون از زبان او آمده است :
زخرف / 15 : « آيا سلطنت مصر از آن من نيست و آيا اين نهرها از زير [ قصرهاى ] من نمىگذرد ؟ » و يا چنان كه مشركان به پيامبر - عليه الصلاة و السلام - پيشنهاد كردند آياتى براى آنان بياورد تا به نبوّت او ايمان آورند :
اسراء / 91 : « يا تو را بوستانى از درختان خرما و انگور باشد و نهرها را به گونه‌اى خيره كننده در ميان اين درختان برجوشانى » .
در بيت قيس بن خطيم كه به عنوان شاهد آورده شده است كلمه « فأنهرت » تنها مفهوم وسعت و گشايش را در بر دارد .
امّا در آيهء قمر ، در سياق سخن گفتن از بهشتهايى كه براى پرهيزگاران است ، معنى فيض خير و بركت و گشايش و آسايش به اين مقام سزاوارتر مىباشد ، آن مقامى كه « جايگاه » صدق و نزد پادشاهى توانمند است » . ]
44 - الأنام :
44 - الأنام :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « وضعها للأنام » .
ابن عباس در پاسخ گفت : « الخلق » ( انام به معنى خلق است ) . آنگاه شعر لبيد بن ربيعه را گواه آورد :
فإن تسألينا فيم نحن فأنّنا * عصافير من هذا الأنام المسحّر
« 39 » يعنى : اگر از ما پرسى كه در چه مقاميم ، ما در برابر اين خلق كه همه سيرند گنجشكانى كوچكيم .
( 39 ) در نسخه چاپى الاتقان « عصافير من هذا الانام المسخّر » آمده ، اما آنچه در اينجا ذكر شده ، از ديوان لبيد ( چاپ كويت ، 1962 م ) ص 56 ، بيت 35 از قصيدهء ، هشتم است . طوسى در شرح اين عبارت مىگويد : « عصافير » ، يعنى كوچك و بىمقدار . . . « مسحر » يعنى ، آن كه به خوردن و آشاميدن پروار شده است . در اين كلام خداوند - تعالى - « إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ » واژهء مسحّر به همين معنا آمده است .