الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٢

خشوع و خشيت خضوع و خوف

اسراء / 109 : إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً - « چون بر آنان تلاوت شود ، به سجده درافتند و گويند : پروردگارمان منزّه است و وعدهء او مسلما تحقق يافتنى ؛ و چهره بر خاك نهند و بگريند و اين بر خشوعشان افزايد » .

مؤمنون / 2 : قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ - « مؤمنان براستى رستگار شدند ؛ كسانى كه در نماز خود خشوع دارند » .

آل عمران / 199 : خاشِعِينَ لِلَّهِ ، لا يَشْتَرُونَ بِآياتِ اللَّهِ ثَمَناً قَلِيلًا - « در برابر خداوند خاشعند و آيات خداوند به بهايى اندك نفروشند » .

انبياء / 90 : إِنَّهُمْ كانُوا يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ يَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً وَ كانُوا لَنا خاشِعِينَ - « آنان به كارهاى نيك مىشتافتند و ما را ، به رغبت و به ترس ، مىخواندند و در برابر ما خاشع بودند » ؛ و همچنين : بقره / 45 ، احزاب / 35 ، و حديد / 16 .

در بلاغت قرآنى اگر جايى هم خشوع از سوى كافران و گناهكاران آمده ، تنها در روز آخرت است كه وعده‌اش به آنان داده شده بود ؛ و سياق آيات قرآن در اين مسئله صراحت دارد :

غاشيه / 2 : هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْغاشِيَةِ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خاشِعَةٌ عامِلَةٌ ناصِبَةٌ تَصْلى ناراً حامِيَةً - « آيا حكايت غاشيه به تو رسيده است ، در آن روز چهره‌هايى خاشع است ، تلاش كرده و بسيار رنج ديده ، كه در آتش سوزانى درافتند » .

نازعات / 9 : قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ واجِفَةٌ أَبْصارُها خاشِعَةٌ يَقُولُونَ أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحافِرَةِ أَ إِذا كُنَّا عِظاماً نَخِرَةً قالُوا تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ » - « در آن روز دلهايى در هراس است و ديدگانش خاشع ؛ مىگويند آيا ما را به حال نخست بازگردانند ، آنگاه كه استخوانهايى پوسيده بوديم ؟ گويند : چنين بازگشتى بازگشتى زيانبار است » .

معارج / 44 : فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُبٍ يُوفِضُونَ خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ، ذلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ » - « پس بگذارشان تا همچنان در بيهودگى و در بازى خويش فروغلتند تا زمانى كه آن روز موعود را ملاقات كنند ، روزى كه شتابان از قبرها برون آيند ، چنان كه گويى نزد بتانى مىشتابند ، چشمانشان خاشع است و ذلت آنان را سرافكنده ساخته است . اين است آن روزى كه بدان وعده داده مىشدند » .