رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية — الجزء ١، الصفحة ٠.٣٦

7 - ابن سينا ( 370 - 428 ه ق )

اقسام حكمت حكمت دو قسم است :

1 - حكمت نظري ( كه غايت آن حصول اعتقاد يقيني در باب موجوداتى است كه وجود آنها به فعل آدمي وابسته نيست ومقصود از آن فقط حصول رأى است وغايت آن « حق » است ) .

2 - حكمت عملي ( كه غايت آن حصول درستى رأى است در آنچه با كسب آدمي حاصل مىشود به منظور كسب خير ؛ ومقصود حصول رأى براي عمل است وغايت آن « خير » است ) .

مبناى اين تقسيم ، موضوع حكمت يعنى « موجود » است كه دو قسم است :

1 - علم به موجوداتى كه خارج از اراده وتصرف بشرى است ( حكمت نظري ) .

2 - علم به موجوداتى كه منوط به تصرف واختيار بشرى است ( حكمت عملي ) .

حكمت نظري به اعتبار كيفيت وجود موضوع كه مجرد از مادة باشد يا نباشد به سه قسم تقسيم شده است :

1 - علم أعلى يا الهى يا ما بعد الطبيعة ، كه مخالطت با مادة ، شرط وجود آن نيست .

2 - علم أوسط يا رياضى ، كه مخالطت با مادة ، شرط وجود آن است در خارج ، نه در عقل وتصور .

3 - علم أسفل يا طبيعي ، كه مخالطت با مادة ، شرط وجود آن است ، هم در خارج وهم در عقل وتصور .

حكمت طبيعي داراى اقسام اصلى وفرعى است :

اقسام اصلى حكمت طبيعي عبارتند از :

1 - سمع الكيان يا سماع طبيعي ( كه در آن از كليات علم طبيعي بحث