تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٥

صيغه امر

صيغه امر

دو سجده واجب باشد با تسبيح مقرر واطمئنان مقدر آن تسبيح وعبادت غايت خوارى وفروتنى نمودنست وازين جهت مستعمل نشود در فروتنى نسبت به غير خداى تعالى .

وقول او ( ربكم ) اشارتست به آن كه موجب عبادت خلق او را آنست كه تربيت وحصول كمالات صورى ومعنوى ايشانست .

وظاهرا مراد از امر به عبادت امر به عبادات واجبه است مطلقا از قبيل تعميم بعد از تخصيص .

ومراد از قول او ( وافْعَلُوا الْخَيْرَ ) امر به زكات و خمس است وقول او بعد ازين آيت ( وجاهِدُوا فِي الله ) امر بجهاد است از قبيل تخصيص بعد از تعميم .

و دور نيست كه قول او ( ارْكَعُوا واسْجُدُوا ) اشارت باشد بوجوب نماز وقول او ( واعْبُدُوا رَبَّكُمْ ) اشارت باشد بوجوب صوم و حج وقول او ( وافْعَلُوا الْخَيْرَ ) و : ( جاهِدُوا فِي الله ) بوجوب زكات و خمس وجهاد .

ومرويست از ابن عباس كه مراد از فعل خير در قول او ( وافْعَلُوا الْخَيْرَ ) رعايت صله ء رحم و ساير مكارم اخلاق است وبرين تقدير اين صيغه ء امر مستعمل باشد در ندب ( 1 ) مندوبات مطلقا .

( 1 ) در اوائل تعليق بيان نموديم كه صيغه ء امر و آن چه به معناى اوست وضع شده است براى بعث بماده وغايت بعث گاهى آوردن مأمور به و گاهى تهديد وتعجيز و غير اينها باشد و در صورت بودن غرض از بعث آوردن مأمور به گاهى مرام مولا امتثال حتمى باشد آن را وجوب مىگويند و گاهى غير حتمى باشد آن را ندب مىنامند پس وجوب وندب مثل تهديد وتسخير وتعجيز از غايات محسوبند نه اين كه جزو معانى موضوعه