صيغ العقود والإيقاعات — الصفحة ٣٨٩

صيغهء بيعت

بر اصول دين و فروع دين ، و تأكيد عهد و تشديد ميثاق بر وفا كردن به اينها بلى مبعّض نيز مىشود مثل بيعت رضوان بنا بر قول بيضاوى كه محض از براى مقاتله با قريش بود .

صيغهء بيعت

پس اوّل رئيس آن چه را كه بيعت از براى آن مىخواهد تلقين . مبايع نمايد و بعد از آن اوّل مبايع بگويد : « بايعتك على ان اطيعك فيما تأمرنى و تنهانى ( 1 ) و اقاتل بين يديك مع اعدائك » .

يعنى : بيعت كردم تو را بر اين كه اطاعت كنم تو را در هر چيزى كه امر و يا نهى كنى مرا و مقاتله كنم در پيش روى تو با دشمنان تو . پس مبايع بفتح ياء بگويد : « قبلت البيعة هكذا » .

يعنى : قبول كردم بيعت تو را به اين قسم كه گفتى .

و چون كه رجحان وى [ بيعت ] دانسته شد ، پس به دليل أصالة اشتراك ( 2 )

شود و مىشود كه به بعضى دون بعضى بسته شود چنانچه مبايعهء پيغمبر صلى الله عليه و آله در بيعت رضوان براى مقاتله و جهاد بود تنها پس رجحان مبايعه معلوم مىشود كه آن از جهت رجحان متعلَّق او هم مىباشد ، مضافا إلى رجحانها في نفسها اگر در خود آن هم بالذّات رجحان قرار دهيم لكن رجحان ذاتى او محل اشكال است . شرح

( 1 ) اطلاق اين نسبت به جناب پيغمبر صلَّى الله عليه و آله صحيح است زيرا كه امر و نهى او بدون رجحان البته نمىشود و اما بعد از آن كه حكم صحّت مبايعه را تعميم داديم به غير معصوم عليه السلام ، بايد اين أمور مبايع فيها معين كرده شود كه رجحان داشته باشد و إلَّا مبايعه بر خوردن ميوه كه از مباحات است يا بر ترك نماز يا ارتكاب زنا و نحو ذلك از تروك مأمور بها ارتكابات منهي عنها صحيح نخواهد بود .

شرح

( 2 ) يعنى اشتراك در تكليف . شرح