صيغ العقود والإيقاعات — الصفحة ٣٥٢

إيلاء چهار ركن دارد

هشتم از ايقاعات صيغهء ايلاء است

شوهر را مخيّر سازد در ميانهء كفّاره و وطى بعد از آن و ميانهء طلاق . پس اگر اطاعت نكرد او را حبس مىكند و در مطعوم و مشروب ، بر او تنگ مىگيرد تا يكى از اينها را اختيار كند . هشتم از ايقاعات صيغهء ايلاء است .

و آن به معنى قسم ياد كردن است و در اينجا مراد قسم ياد كردن شوهر است بر امتناع از وطى زوجهء خود بيشتر از چهار ماه . پس چهار ركن دارد .

إيلاء چهار ركن دارد

اوّل : مولى كه زوج است و شرط است در وى بلوغ و عقل و اختيار و قصد ، اگر چه سفيه و كافر و عبد و زوجه نيز أمة يا غير ذميّة باشد .

دوّم : مولى عنها يعنى زن قسم ياد كرده شده بر ترك وطى وى و شرط است كه دائمهء مدخول بها باشد . پس بر متعه و امهء خود واقع نمىشود .

سيّم : مولى عليه يعنى قسم خورده شده بر آن ، و آن ترك جماع حلال در قبل زوجه مزبوره است ( 1 ) به جهت اضرار وى . پس اگر بر ترك سائر تمتعات

يا تطليق بعد از آن او را اجبار مىكند بأحد أمرين و امر در ساير استمتاعات و امر مضاجعه اغلاق دارد كه آيا تسلَّط او بعد از چهار ماه است يا سه ماه يا كمتر فتأمّل .

شرح

( 1 ) بدان كه ايلاء قسمى است از قسم و مطلق قسم كه از بابت يمين انعقاد است متعلَّق به مرجوح نمىشود و باطل مىشود و منشأ اثر نمىشود مگر ايلاء كه از جهت دليل شرعى مؤثّر قرار داده شده ، به طورى كه مقرّر گرديده است و غير اين از مرجوحات باطل مىشود مثل قسم بر ترك استمتاعات كه آن از حيثيّت قسميّت مطلقه باطل است از جهت مرجوحيّت و از حيثيّت ايلاء بر او قرار داده نشده است پس آن نه قسم محسوب مىشود شرعا و نه ايلاء . و اما ترك جماع در حال حيض و نفاس پس آن راجح است و آن اگر چه ايلاء نمىشود از جهت عدم دليل بر آن و لكن قسم بدون آن