ادلهء اثبات دعوى ( فارسي ) — الصفحة ٣١

3 - حجيت اطمينان

1 - * ( ما لهم به من علم إلا اتباع الظن ) * ( 1 ) .

2 - * ( ما لهم بذلك من علم إن هم إلا يخرصون ) * ( 2 ) .

3 - * ( وما لهم بذلك من علم إن هم إلا يظنون ) * ( 3 ) .

4 - * ( وما لهم به من علم إن يتبعون إلا الظن ) * ( 4 ) .

مفهوم اين آيات آن است كه ظن وگمان وخرص ، حجيت نداشته وعلم ،

حجيت دارد واينها ( كفار ) بايد دنبال علم باشند . ومفهوم علم اختصاص به علم

منطقي صد در صد ندارد بلكه علم عادى وعرفى را نيز شامل مىشود . اما اين سه

دليل اگر در حد قطع ، قانع كننده باشند مىتوانند حجيت واعتبار اطمينان را اثبات

كنند واما اگر در حد افاده علم عادى واطمينان باشند نمىتوانند اعتبار علم

عادى را ثابت نمايند ، زيرا نمىتوان حجيت اطمينان را با اطمينان ثابت نمود ومثل

آن است كه حجيت علم را به واسطه خود علم ثابت نماييم .

دليل چهارم : حجيت واعتبار علم عادى واطمينان ، همچون اعتبار علم قطعي

بديهي است مانند اذعان به واقعيت خارجي ووجود محسوسات در جهان عيني .

ودر مقام توضيح بايد گفت : قسمت أعظم علوم ودانستنيهاى بشر به نحو اطمينان

است . مثلا علم تاريخ ، علم تفسير ، علم اخلاق ، علم فقه ، علم أصول وعلوم تجربى

و . . . كلا بر مبناى اعتبار علم عادى واطمينان استوار است واگر بنا باشد كه اطمينان

( 1 ) سوره نساء ، آية 157 . ( 2 ) سوره زخرف ، آية 20 . ( 3 ) سوره جاثيه ، آية 24 . ( 4 ) سوره النجم ، آية 28 .