ادلهء اثبات دعوى ( فارسي ) — الصفحة ١٤٦

2 - معناى دليل بودن قرعه

دوم : معناى دليل بودن وكيفيت آن .

1 - حدود حجيت قرعه : بايد گفت كه قرعه تنها در موارد خاص جارى مىشود

مثلا در موارد تعارض بينات واختلاف چند مرد بر سر فرزند متولد شده از كنيز .

وموارد ديگرى كه شخص متتبع در فقه با آن برخورد مىكند ، پس به طور مطلق

وعموم نمىتوان آن را دليل دانست هر چند كه حديث شريف مىگويد : " كل

مجهول ففيه القرعة " ( 1 ) چرا كه فقها به چنين مضمونى فتوى نداده اند وحكم به دليل

بودن قرعه در تمام مجهولات ، نا تمام است وفقط دليل بودن آن مخصوص به

موارد خاصي است كه فقها متعرض شده اند وروايات خاصي نيز در آن موارد وارد

شده است .

2 - معناى دليل بودن قرعه : آيا معناى دليل بودن قرعه آن است كه كشف از

واقع معين مىكند يا خير ؟ سيد مير فتاح در عناوين مىگويد : از روايات چنين ظاهر

مىشود كه قرعه همچنان كه كاشف است مثبت هم مىباشد ودر اين مورد به

روايت محمد بن حكيم استدلال مىكند . وى به امام عرض مىكند كه : قرعه هم

خطا دارد وهم به صواب مىرود . امام ( عليه السلام ) در جواب مىفرمايد : آنچه كه خدا

حكم كند خطا ندارد ( 2 ) . ومقصود از كاشفيت آن است كه آنچه خدا حكم مىكند

قطعا مبين واقع است ومخالف واقع نيست ومقصود از اثبات آن است كه آنچه خدا

( 1 ) وسائل الشيعة 18 : 189 ، باب 13 از أبواب كيفية الحكم ، حديث 11 . ( 2 ) همان مدرك ، حديث 11 .