يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٩

مكتب انسانيت

45 . عجيب اين است كه انسان از مقام نيمه خدايى و خليفة اللَّهى سقوط كرد ، اما طولى نكشيد كه خود به صورت « بت » درآمد و لايق پرستش . و اين لازمه تفكيك ميان انسان متعالى و دين است .

انسان ، دروازه معنويت و غيب و ملكوت :

46 . عطف به نمرهء 44 ، در حديث است از امام هشتم * ( : لايعرف ما هنالك الَّا بما ههنا ) * . حديث نبوى است : * ( من عرف نفسه عرف ربه ) * . سقراط گفت : « خود را بشناس . » انسان همواره دروازهء معنويت و غيب و ملكوت بوده است .

47 . مولوى در ( ديوان شمس ) ( جلد اول ، صفحه 255 ) مىگويد :

بنماى رخ كه باغ و گلستانم آرزوست

بگشاى لب كه قند فراوانم آرزوست

يعقوب وار وا اسفاها همى زنم

ديدار خوب يوسف كنعانم آرزوست

زين همرهان سست عناصر دلم گرفت

شيرخدا و رستم دستانم آرزوست

جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم او

آن نور روى موسى عمرانم آرزوست

دى شيخ با چراغ همى گشت گرد شهر

كز ديو و دد ملولم و انسانم آرزوست

گفتند يافت مىنشود جسته‌ايم ما

گفت آن كه يافت مىنشود آنم آرزوست

شايد سعدى ناظر به اين غزل است و آن را جواب مىگويد در « طيبات » :

از جان برون نيامده جانانت آرزوست

زنّار نابريده و ايمانت آرزوست

مردى نه اى و خدمت مردى نكره اى

وانگاه صف صفه مردانت آرزوست

فرعون وار لاف انا الحق همى زنى

وانگاه قرب موسى عمرانت آرزوست