يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٣

يادداشت قرآن و انسان

آدمى چيست ؟ برزخى جامع

صورت خلق و حق در او واقع

متصل با حقايق جبروت

مشتمل بر رقايق ملكوت

7 . اكنون ببينيم قرآن از چند جنبه انسان را ستايش كرده است :

استعداد علمى :

الف . از نظر استعداد اطلاع بر حقايق كه در داستان آدم آمده است ( ايضاً مسأله تصادفى نبودن خلقت انسان و هدف داشتن خلقت در انسان ) .

كمال اعتدال و توازن :

ب . كمال و اعتدال خلقت و حسن تقويم .

محركات :

ج . از نظر لذات معنوى كه * ( رِضْوانٌ من الله أكْبَرُ ) * ( مسألهء قوه محركه انسان ) .

آزادى :

د . از نظر كمال اختيار و آزادى كه * ( إنّا هَدَيْناه السَّبيلَ . . . ( 1 ) ) * و استعداد قبول مسؤوليت : * ( إنّا عَرَضْنا . . . ) *

خلافة اللهى .

فطرت توحيدى اصل و مرجع انسان خداست :

ه . از نظر خلافت الهى در خلقت .

و . از نظر فطرت توحيدى ، * ( ألَسْتُ بِرَبِّكُمْ . . . فِطْرَةَ الله الَّتى . . . ) *

ز . نهايت سير ، لقاء پروردگار است ، النهايات هى الرجوع الى البدايات .

تسخير طبيعت :

ج . تسلط بر طبيعت زمين ، * ( وَحَمَلْناهُمْ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ) * .

تسخيرآسمانها :

ط . تسخير آسمانها .

جز با خدا آرام نمىگيرد :

ى . روحش جز با ياد خدا آرام نمىگيرد ، و با ياد خدا انس مىگيرد .

وجدان اخلاقى :

يا . ملهم بودن خير و شر ، فجور و تقوا ( وجدان اخلاقى و انسانى يك قاضى عادل داخلى ، مسأله تنازع بقا و تعاون بقا ) .

نيمه مُلكى و نيمه ملكوتى . :

. يب . نيمه خدايى و يا جنبهء ملكوتى سرشتى ، * ( وَنَفَخْتُ فيه من روحى ) * .

خودآگاهى :

يج . بصيرت بر خود ، * ( بَلِ الإنْسانُ عَلى نَفْسِه بَصيرَةٌ ) * .

سازنده و معمار خود :

يد . انسان خود مهندس و طراح و معمار و سازنده وجود خودش است ( 2 ) . * ( من كانَ يُريدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَه فيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُريدُ . . . وَمن أرادَ

( 1 ) . مسأله قطب مخالف و شيطان ( 2 ) . و به قول الكسيس كارل ، هم مرمر است و هم مرمرتراش . ) *