يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٣

انسان و غربت او در اين جهان - درد عرفانى

مولوى مىگويد :

پيل بايد تا چو خُسبد اوستان

خواب بيند خطهء هندوستان

خر نبيند هيچ هندستان به خواب

كو ز هندستان نكرده است اغتراب

در ( عدل الهى ) گفته‌ايم كه همانطور كه رؤيا نمود ملكات و حالاتى است كه در بيدارى پيدا شده است آرزوى خلود نيز نمود واقعيت نيستى ناپذير و جدا شده از اصل خود است و به تعبير قرآن روح الهى است كه جدا شده است .

بوعلى مىگويد : هبطت اليك من المحل الارفع - ورقاء ذات تعزّز و تمنّع ( رجوع شود به ورقه هاى « انسان كامل - درد داشتن » و ورقه هاى « درد داشتن » ، داستان بسيار عالى مولوى راجع به عابدى كه الله مىگفت و شيطان بر او ظاهر شد و وسوسه كرد و گفت : اينهمه الله ، كو يك لبيك ؟ و آمدن خضر به خواب او و رساندن پيام حق به او كه :

نى كه آن الله تو لبيك ماست

آن نياز و سوز و دردت پيك ماست

حيله ها و چاره جوييهاى تو

جذب ما بود و گشاد آن پاى تو

درد آمد بهتر از ملك جهان

تا بخوانى تو خدا را در نهان

زان كه درد و رنج و بار اندهان

شد نصيب دوستانش در جهان

خواندن بىدرد از افسردگى است

خواندن با درد از دلبردگى است

آن كشيدن زير لب آواز را

ياد كردن مبدأ و آغاز را

سنايى :

راه از اين و آن نبايد جست

درد ، خود رهنماى مقصد توست