يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٦

اقبال و احياء فكر دينى

حركت در ساختمان اسلام ، خطابه هفتم آيا دين ممكن است ؟ .

سه منبع معرفت .

سه منبع معرفت در قرآن :

تجربه درونى ، تاريخ ، طبيعت :

ص 147 :

« تجربه درونى تنها يك منبع معرفت بشرى است . به مدلول قرآن دو منبع ديگر معرفت نيز هست كه يكى از آن دو تاريخ است و ديگرى عالم طبيعت . » .

ملىگرى يا مليت پرستى :

اقبال و مليت .

ص 162 :

« رشد ملىگرى ارضى با تأكيدى كه درباره امرى دارد كه به نام مشخصات ملى خوانده مىشود بيشتر به آن جهت گرايش داشته است كه عامل پردامنه انسانى را در هنر و ادبيات اروپايى بكشد . در اسلام مسأله كاملًا صورت ديگرى داشته است ( وحدت اصل بشرى ) . در اينجا فكر وحدت نه صورت يك مفهوم فلسفى داشته و نه به صورت يك رؤياى شاعرانه بوده است . اسلام همچون نهضتى اجتماعى ، اين فكر را عامل زنده اى در زندگى روزانه مسلمانان قرار داده و از اين راه به آهستگى و به شكلى نامحسوس آن را به ثمر رسانيده است . » .

كليت اسلامى :

در ص 178 مىگويد از قول سعيد حليم پاشاى تركيه اى رهبر حزب اصلاح دينى :

« همان گونه كه رياضيات انگليسى يا نجوم آلمانى يا شيمى فرانسوى وجود ندارد اسلام تركى يا عربى يا ايرانى يا هندى نيز وجود ندارد .

درست به همان گونه كه كليت حقايق علمى انواع گوناگون فرهنگهاى علمى ملى به وجود مىآورد كه همه روى هم رفته معرفت بشرى را نمايش مىدهند ، به همان طريق كليت حقايق اسلامى نيز سبب پيدا شدن كمال مطلوبهاى گوناگون ملى و اخلاقى و اجتماعى مىشود . »