تحف العقول عن آل الرسول ( ص ) ( فارسي ) — الصفحة ٧٧١

از گفتار امام رضا عليه السّلام در يكتاپرستى

از گفتار امام رضا عليه السّلام در يكتاپرستى

از گفتار امام رضا عليه السّلام در يكتاپرستى

در مجلس بزرگى كه مأمون تمام دانشمندان علم كلام آئينهاى مخالف اسلام را در آن جمع كرده بود ، و امام رضا عليه السّلام [ در آن مناظره ] بر همهء آنان چيره شده بود ، عمران صابى از امام عليه السّلام سؤالاتى پرسيد و اين روايت طولانى و آن مجلس مشهور است ، از آن روايت به قدر اقتضاى كتاب ذكر كرديم .

عمران صابى به امام عليه السّلام عرض كرد : به من بگوييد كه آيا ما با حقيقت ، خداوند را يكتا مىدانيم و يا با وصف ، او را يكتا مىشماريم ؟

امام رضا عليه السّلام به او فرمود : همانا آن نور آغازگر يكتا ، آن هستى اولين يگانه است ، شريكى ندارد و چيزى با او نيست ، يكى است و دومى ندارد ، نه معلوم است و نه مجهول ، نه محكم است و نه متشابه ، نه در ياد باشد و نه از ياد رفته و « چيز » نيست كه نام چيزى از همهء چيزها بر او گذاشته شود ، پس آن آغازگر قائم به خويش است ، نورى است بىنياز از ديگرى ، نه « از زمانى » بوده و نه « تا زمانى » باشد و نه بر چيزى ايستاده و نه به چيزى نهان و نه در چيزى ساكن شده و گوينده چون به ذهنش خطور كند او را [ به عنوان ] نورى يا همانندى يا شبحى يا سايه اى درك كند و تمام اينها پيش از آفرينش بوده در حالى كه چيزى غير از او در آن حال نبوده و اينك نيز در همين جايگاه است ، پس مسلَّما اينها صفاتى ايجاد شده و ترجمانى براى گمانكننده است تا بفهمد .

اى عمران آيا فهميدى ؟ عرض كرد : آرى .

امام رضا عليه السّلام فرمود : بدان كه خيال و خواست و اراده معنايشان يكى است و سه اسم دارند و اولين خيال و اراده و خواست او ، حروفى بودند كه آنها را پايه و اساس هر چيزى و حلكنندهء هر مشكلى قرار داد و در خيال خويش معنايى جز همان [ معانى ] متناهى و وجودى غير از نفس آنها ننهاد ؛ چرا كه : آنها به خيال پنداشته مىشدند و خداوند بر خيال پيشى داشت ؛ زيرا پيش از خداوند و همراه او چيزى نبود