تاريخ اليعقوبي ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١١

ياقوت بن عبد الله حموى متوفى سال 626 هجرى ، در كتاب « معجم البلدان » ( 1 )

اشعار ذيل را در توصيف « سمرقند » از احمد بن واضح ( يعقوبى ) نقل مىكند :

علت سمرقند يقال لها * زين خراسان جنّة الكور

أليس ابراجها معلّقة * بحيث لا تستبين للنظر

و دون ابراجها خنادقها * عميقة ما ترام من ثغر

كأنّها وهي وسط حائطها * محفوفة بالطّلال والشجر

بدر وانهارها المجرّة وال * آطام مثل الكواكب الزّهر

اين اشعار در ملحقات البلدان يعقوبى نيز نقل شده است . ( 2 )

يعقوبى چنان كه از يتيمة الدهر مستفاد است ، و در اعيان الشيعه ( 3 )

تأليف علامهء فقيد سيد محسن عاملى ، و « مختصر كتاب البلدان » ( 4 )

تأليف ابو بكر احمد بن محمد همدانى معروف به « ابن فقيه » از جغرافيا شناسان بزرگ اوائل قرن چهارم هجرى ( 5 )

تصريح شده است ، اصلا ايرانى و از مردم اصفهان بوده است ، اما اين كه نياكان وى كى و چگونه از اصفهان به عراق عرب رفته‌اند ، در جايى به نظر نرسيد .

نياى سوم يعقوبى « واضح » از موالى منصور دوانيقى و صالح بن منصور بود ، و بدينجهت خاندان واضح بعنوان عباسى معروف شدند و يعقوبى هم به « ابن واضح » شهرت يافت . يكى از گذرهاى بغداد بنام واضح جد يعقوبى « سكة واضح » ناميده شد ، ( 6 )

و هنگامى كه منصور سرپرستى ساختمان و امور مربوط به هر يك از چهار ناحيهء ربضهاى بغداد را در عهدهء يكى از مهندسين و چند نفر ديگر قرار مىداد ، ناحيه‌اى را كه از « دروازهء كوفه » تا « دروازهء شام » و خيابان راه انبار ، تا حدود ربض حرب بن عبد الله

( 1 ) - ج 3 ص 136

( 2 ) - ر . ك . البلدان چاپ نجف ص 132 مقريزى نيز اشعارى از يعقوبى در مرثيه آل طولون نقل مىكند ( ر . ك خطط ج 2 ص 106 )

( 3 ) - چاپ اول ج 10 ص 330

( 4 ) - چاپ ليدن 1320 ص 290

( 5 ) - ر . ك . فهرست 219

( 6 ) - ر . ك . البلدان چاپ نجف ص 9 ص 14