تحف العقول عن آل الرسول ( ص ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٧٣
سخنانى كوتاه از امام صادق عليه السّلام در زمينه‌هاى : « پند ، حكمت ، زهد و امثال آن
و كودكان دست خود بسويش دراز مىكنند ! اى هشام ؛ بر طاعت خداوند صبر پيشه دار ، و از نافرمانيش خوددارى كن .
كه سراى دنيا تنها ساعتى باشد كه آنچه گذشته عارى از هر شادى و غمى است ، و آينده اش مجهول است ، پس بر اين ساعت كه در آنى آن گونه صبر كن كه گويا ديگران آرزوى مقام تو را دارند .
اى هشام ؛ سراى دنيا به مانند آب دريا است ، كه هر چه فرد تشنه از آن بنوشد تشنه تر شود تا آنجا كه هلاكش سازد .
اى هشام ؛ از فخر فروشى بپرهيز ، كه هر كس در دلش همسنگ دانه اى كبر و فخر باشد به بهشت در نيايد ، كبر و بزرگى حشمت الهى است ، و هر كس با رداى عزّت و بزرگ منشى خدا ؛ با او ستيزه كند وى را به رو در آتش افكند .
اى هشام ؛ از ما نيست كسى كه روزانه از خود حساب نكشد ، تا چون كردار شايسته اى كرده بر آن بيفزايد ، و چون از او خطائى سر زده از خدا طلب آمرزش كند و بسويش بازگردد .
اى هشام ؛ دنيا به صورت زنى نابينا بر حضرت مسيح عليه السّلام مجسّم شد ، پس آن حضرت عليه السّلام از او پرسيد : چند شوهر كرده اى ؟ ! گفت : بسيار ، پرسيد : آيا همگى طلاقت داده‌اند ؟ گفت : نه ، بلكه همه را كشتم ، حضرت مسيح عليه السّلام فرمود : پس واى به حال شوهران زنده ات ، كه چگونه از گذشتگان عبرت نمىگيرند ! اى هشام ، بتحقيق روشنى بدن در چشم است و چون چشم بينايى داشت تمام بدن روشن است ، و بىشكّ عقل و خرد روشنائى روح و جان است ، كه چون بنده اى عاقل و خردمند باشد به پروردگار خود آشنا است ، و چون او را بشناسد دين خود را درك كند ، و اگر با پروردگارش آشنا نباشد هيچ دينى برايش نپايد ، و همچنان كه جسم جز با روح قوامى ندارد ، دين نيز جز با نيّتى صادق نپايد ، و نيّت صادق نيز جز با عقل و خرد عارى از هر ثبات و پايدارى است .
اى هشام ؛ كشت و زراعت در زمين هموار مىرويد نه در سنگ سخت ، و حكمت نيز مقيم دل متواضع مىشود نه دل متكبّر گردن كش ، زيرا خداوند تواضع و فروتنى را ابزار عقل و خرد قرار داده ، و تكبّر را ابزار جهل و نادانى . آيا ندانى كسى كه سر به سقف كوبد سر خود را بشكند ، و كسى كه سر فرو آرد در سايهء سقف نشيند ؟ و آن نيز [ از سرما و گرما ] محفوظش بدارد . و همچنين هر كس كه در برابر خدا فروتنى نكند همو پست و خوارش سازد ، و كسى را كه تواضع كند عزيز