تحف العقول عن آل الرسول ( ص ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٤٧

رساله اى معروف از امام سجّاد عليه السّلام بنام رسالهء حقوق

آن ارث بجاى مانده به شيوه اى بسيار نيكو رفتار كند كه در اين صورت به طاعت پروردگارش عمل نموده و در نتيجه غنيمت را او ببرد ، و بار گناه و افسوس و پشيمانى همراه با مجازات بر گردهء تو بماند ، و لا قوّة إلَّا با لله .

35 - و امّا حقّ طلبكارت اين است كه اگر مالى دارى طلبش را بپردازى و آسوده خاطر و بىنيازش سازى و او را ندوانى و امروز و فردا نكنى در پرداخت حقّش سهل انگارى نكنى كه بتحقيق رسول خدا صلَّى الله عليه و إله و سلَّم فرمود : « سهل انگارى فرد دارا و توانگر ( در پرداخت حقّ طلبكار ) ستم است » . و اگر تنگدست بودى او را با گفتارى نيكو خشنود سازى ، و خيلى محترمانه از او تقاضاى مهلت نمائى ، و به شيوه اى كه همراه با لطف و مدارا باشد او را از خود بازدارى ، و نابودى مالش را با بد بودن اين معامله جمع نكنى ( يعنى : با اين كار او را از نسيه دادن و خير رساندن دلسرد مسازى ) ، كه بىشكّ اين پستى و فرومايگى است ، و لا قوّة إلَّا با لله .

36 - و امّا حقّ همكار و طرف معامله ات اين است كه او را مفريبى ، و دغلى نكنى ، و تكذيب ننمائى ، و غفلت زده اش مسازى ، و گولش نزنى ، و او را همچون دشمنى بيرحم و بىملاحظه مكوبى ، و چنانچه به تو اعتماد نمود تا آنجا كه ميتوانى برايش بكوشى ، و بدان كه بىشكّ فريفتن و اغفال كسى كه به تو اعتماد نموده حرمتش همچون حرمت ربا است ، و لا قوّة إلَّا با لله .

37 - و أمّا حقّ مدّعى ( خصمى كه ادّعائى بر ضدّ تو طرح كرده ) اين است كه اگر ادّعايش حقّ و درست بود دليلش را بر هم نزنى ، و ادّعايش را باطل نسازى ، تا به نفع او خصم خود شوى ، و بر آن داورى كنى ، و بدون حضور هيچ گواهى ، گواه او باشى ، كه بىشكّ اين [ نوع رفتار ] حقّ خدا بر تو مىباشد . و چنانچه ادّعايش ناحقّ و باطل بود با او ملايمت كنى و او را از آن عمل به وحشت اندازى ، و به آئينش سوگند دهى ، و با ياد و ذكر خدا شدّت و تنديش را بشكنى ، و از ياوه سرائى و جنجال - كه نه تنها بدخواهى دشمنت را از تو دفع نكند ، بلكه تو را گرفتار گناهش نيز بسازد - پرهيز كنى ، كه بدين خاطر تيغ دشمنيش را بر تو تيز كند ، كه بىشكّ سخن ناپسند و زشت شرانگيز است و سخن پسنديده و خوب شرّ برانداز است ( يعنى : سخن زشت آتش فتنه را شعله ور مىسازد و سخن خوب آتش فتنه را خاموش ) ، و لا قوّة إلَّا با لله .

38 - و أمّا حقّ خصمى كه تو بر ضدّ او ادّعائى دارى اين است كه اگر ادّعايت