تحف العقول عن آل الرسول ( ص ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٦

رساله اى معروف از امام سجّاد عليه السّلام بنام رسالهء حقوق

رساله اى معروف از امام سجّاد عليه السّلام بنام رسالهء حقوق

رساله اى معروف از امام سجّاد عليه السّلام بنام رسالهء حقوق

اميدوارم خداوند تو را « 1 » مشمول رحمت خود قرار دهد ، بدان كه خداوند بر تو حقوقى دارد كه همه چيز تو را فرا گرفته است ، در هر جنبشى كه كنى ، يا سكون و آرامشى كه گيرى ، يا جايى كه فرود آئى ، يا هر عضوى كه تكان دهى ، يا ابزارى كه به كار گيرى ، [ خداوند را در تمام آنها حقّى است ] كه برخى بزرگتر و برخى كوچكترند ، و بزرگتر از همه رعايت حقّ خود او - تبارك و تعالى - است ، كه بر تو واجب ساخته ، كه آن ريشهء همهء حقّها است ، و باقى حقوق تماما از آن منشعب مىشود . سپس رعايت حقوق را براى بدن ؛ بر اساس تفاوت اعضا ؛ از سر تا قدمت لازم دانسته ، براى چشم و گوش و زبان ، دست و پا و شكم و دامنت حقّى را بر تو واجب ساخته است . پس اين اعضاى هفتگانه است كه به كمك آنها كارها صورت مىپذيرد .

سپس خداوند عزيز و جليل براى كارها و افعال تو نيز حقوقى را لازم دانسته ، براى نمازت ، روزه ات ، صدقه ات ، و قربانيت ؛ بر تو حقّى واجب فرموده است .

سپس حقوق از تو خارج و به افرادى كه بر تو حقوق واجبى دارند مىرسد ، و از همه واجبتر رعايت حقوق رهبرانت ، سپس زيردستانت ، و پس از آن حقوق خويشاوندانت مىباشد ، كه از اين حقوق نيز حقوقى ديگر منشعب مىشود .

حقوق رهبران سه قسم است كه واجبتر آنها بر تو رعايت حقّ كسى است كه با قدرت و توان در پى صلاح و حفظ تو است ، سپس حقّ استادت كه با دانش و علم مصلحت تو را مىانديشد ، و بعد از آن حقّ مولا و مالك تو است . و هر مدبّر و مصلحت انديشى رهبر و پيشوا است .

و حقوق زيردستانت سه گونه است كه از همه واجبتر رعايت حقوق كسى است كه در قدرت زير دست توست ، سپس در علم - زيرا نادان زير دست دانا است

« 1 » اين روايت را شيخ صدوق - اعلى اللَّه مقامه - با اندكى اختلاف در دو كتاب خود « فقيه » و « خصال » مسندا آورده است ، و از متن آن چنين برمىآيد كه « رسالهء حقوق » در اصل نامه اى بوده كه از جانب آن امام به يكى از اصحابش نگاشته شده ، و در نقل آن بعضا تلخيص گشته است .