تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ٩٩

رسول خدا صلى الله عليه وسلم در دههء آخر ماه رمضان آنچنان در

عبادت تلاش مى فرمود كه در غير اين دهه تلاش نمى فرمود .

در كلام صحابيه ، " أم حارثه " كه درباره ء فرزند شهيدش با رسول

خدا ( صلى الله عليه وآله ) سخن مى گفت ، چنين آمده است :

إن كان في الجنة صبرت وإن كان غير ذلك اجتهدت عليه في

البكاء ، ( 1 )

اگر فرزندم در بهشت باشد ، صبر پيشه مى كنم ، واگر غير از اين باشد ،

در گريه مىكوشم . ( 2 )

بنابراين ، معناى لغوى اجتهاد معلوم شد وروشن گرديد كه در زمان

نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله ) وتا مدتي پس از آن ، واژه ء " اجتهاد " در همان معناى لغوى اش

ومترادف با تلاش وبه كار بستن توان استعمال مى شد .

تنها موردى كه به ظاهر ، خلاف اين معنا را ثابت مى كند ، روايت " معاذ "

است كه در آن چنين آمده است :

أجتهد رأيي ولا آلو ، ( 3 )

به رأى خويش اجتهاد مى كنم ونمى هراسم .

درباره ء اين روايت ، به تفصيل سخن خواهيم گفت .

1 . صحيح البخاري ، كتاب الجهاد ، ج 2 ، ح 93 ، رقم 259 ( ترقيم العالمية ) ، مسند أحمد ، ج 3 ، ح 260 و 283 . 2 . " حارثه " از رزمندگان مسلمان بود كه در اثر تيراندازى خطائى در جنگ بدر به شهادت رسيد وپيامبر أكرم دربارهء أو به مادرش كه بىتابى مى كرد فرمود : فرزندت در فردوس أعلى جاى گرفته است . ( ويراستار ) 3 . سنن الدارمي ، ج 1 ، ص 60 ، رقم 168 ( ترقيم العالمية ) .