تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٤

با پيامبر صلى الله عليه وسلم در شدت گرما نماز مى خوانديم وزماني كه

يكى از ما قادر نبود صورتش را به زمين برساند ، پارچه يا لباسش را

پهن مى كرد وبر آن سجده مى كرد . ( 1 )

اگر سجده بر فرش وپارچه ، مصداق سجده بر زمين بود ، در اين

روايت ونظاير آن ، تقابل بين سجده بر زمين وغير زمين معنا نداشت . به

خاطر همين خصوصيت زمين است كه حتى هنگام خيس بودن زمين ، بر

خود زمين سجده مى كردند ، تا آنجا كه نقل كرده اند گاهى در سجده

پيشانى مبارك رسول خدا صلى الله عليه وسلم به گل آغشته مى شد :

رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يسجد في الماء والطين

حتى رأيت اثر الطين في جبهته ، ( 2 )

رسول خدا صلى الله عليه وسلم را ديدم كه در آب وگل سجده مى كرد تا

اين كه اثر گل را بر پيشانى مباركش ديدم .

ودر روايات متعدد ديگر ، اين مضمون تكرار شده است ، مانند

روايت زير :

عن أبي سعيد الخدري : ان رسول الله صلى الله عليه وسلم رئى

على جبهته وعلى ارنبته ( 3 ) اثر طين من صلاة صلاها بالناس ، ( 4 )

1 . چنان كه گفته شد در اين روايت وروايات نظير ، أرض در مقابل غير أرض قرار گرفته است . از اين نظر كه در اين روايت سجده بر پارچه نيز آمده است ، همانطور كه در متن به زودى خواهد آمد ، به قرينهء خود اين روايت وساير روايات مسلما مربوط به حالت ضرورت وعدم توانايى از انجام سجده بر زمين صورت گرفته است . وثانيا اين روايات ونظاير آن با روايات صحيح ديگرى كه سجده را فقط بر زمين جايز مى دانند ، معارض است . 2 . صحيح البخاري ، دار ابن كثير ، رقم 801 ( ترقيم العالمية ) . 3 . طرف الأنف . 4 . سنن أبي داود ، كتاب الصلاة ، رقم 777 و 760 ( ترقيم العالمية ) .