تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ٢٤٤

مى شود ؟ البتة آسان ترين جوابي كه مى توانست أو را در آن فرصت كوتاه

قانع كند ، آن بود كه دست كم اين افراد مسافرند ودر نتيجة براي آنان جايز

است نماز مغرب را تأخير بيندازند وبين مغرب وعشا جمع كنند . ( 1 )

در آن زمان كوتاه ، بيش از آن جاى سخن گفتن با أو نبود ، ولى مطلب

جاى بحث بيشترى دارد كه بايد با فضلا ودانشمندان در ميان گذاشت تا

آنان مطلب را براي مردم بازگو كنند وريشهء برخى پندارهاى نابجا را

بخشكانند .

البتة اين كار منوط به آن است كه دانشمندان ، تحت تأثير عادت وجو

حاكم بر اجتماع خود قرار نگيرند ، كه متأسفانه در خيلى از موارد مسأله از

همين قرار است . أساسا رسوب عادات در أذهان عوام وخواص ، همواره

يكى از مشكلات بزرگ أنبيا در طول تاريخ بوده است . قرآن كريم از قول

كافران مى فرمايد :

* ( إنا وجدنا آباءنا على أمة وإنا على آثارهم مقتدون ) * ، ( 2 )

ما پدران خود را بر آيينى يافته أيم وما از پى ايشان راهسپريم .

بنابراين ، چه شيعه وچه سنى بايد بدانند كه برخى از عاداتى كه در

اجتماعات آنان تثبيت شده واكنون در نظر مردم از بديهيات اسلام به

شمار مى رود ، اين تثبيت وبداهت ناشى از بداهت آن در اسلام نيست ،

بلكه وقتي به ادلهء آن مراجعه مى شود ، معلوم مى گردد كه داراى مدرك

1 . صاحب " البحر الرائق " مى گويد : " وقد شاهدت كثيرا من الناس في الاسفار خصوصا في سفر الحج ماشين على هذا ( أي الجمع بين الصلاتين ) تقليدا للامام الشافعي في ذلك " ، بسيارى از مردم را در سفرها خصوصا سفر حج مشاهده كردم كه بين دو نماز جمع مى كردند واين كار را به تقليد از امام شافعي انجام مى دادند . ر . ك : ج 1 ، ص 267 . البتة سفر مجوز قصر وجمع نيز خود محل بحث است . 2 . الزخرف ، آيهء 23 .