تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ٢١٩

آنچه كه از صحابه به ما برسد ، پيروى مى كنيم وآنچه كه از تابعين

باشد ، بررسى مى كنيم ( وچه بسا در مقابل آنها قرار گيريم ) .

نيز " سرخسى " در أصول خود مى گويد :

لا خلاف بين أصحابنا المتقدمين والمتأخرين أن قول الواحد

من الصحابة حجة فيما لا مدخل للقياس في معرفة الحكم

فيه ، ( 1 )

بين هم مسلك‌هاى ما - چه متقدمين وچه متأخرين - اختلافى وجود

ندارد در اين كه گفتهء يك نفر از صحابه حجت است ، در آن چه كه با

قياس نتوان آن حكم را به دست آورد .

وشبهه اى نيست كه در گفتن " حي على خير العمل " قياس راه ندارد .

ثانيا ، در برخى از روايات كه نقل شد وغير آنها ، فقره ء " حي على

خير العمل " به زمان رسول ( صلى الله عليه وآله ) وتقرير آن بزرگوار نسبت داده شده است . ( 2 )

نهايت آن كه مطابق روايات مذكور ، حضرت بعد از آن دستور دادند

" حي على خير العمل " را در نماز صبح به " الصلاة خير من النوم " تبديل

1 . همان ، ج 2 ، ص 110 . 2 . قوشجى - متكلم بزرگ أهل تسنن - نيز از قول خود " عمر " نقل مى كند كه " حي على خير العمل " در عهد پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) بوده است . أو مى گويد " عمر " در حالي كه بالاى منبر بود ، گفت : " ثلاث كان على عهد رسول الله ، وأنا أنهى عنهن واحرمهن ، وأعاقب عليهن : متعة النساء ومتعة الحج وحى على خير العمل ، سه چيز در دوران پيامبر صلى الله عليه وسلم بود كه من از آنها جلوگيرى مى كنم وحرام اعلام مى كنم وبر آنها مجازات مى بندم : عقد موقت زنان ، متعهء حج وگفتن " حي على خير العمل " . سپس " قوشجى " مى گويد : " ان ذلك مما لا يوجب قدحا فيه ، فان مخالفة المجتهد لغيره في المسائل الاجتهادية ليس ببدع ، اين سخن از عمر موجب عيب در أو نمى شود ، زيرا اين كه مجتهد در مسائل اجتهادي با غير خود مخالفت كند ، از موارد بدعت شمرده نمى شود " . ر . ك : شرح تجريد ، ص 408 .