تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ١٦٤

حنيفة إلى أن مسح بعضه هو الفرض ، ومن أصحاب مالك من

حد هذا البعض بالثلث ومنهم من حده بالثلثين . وأما أبو حنيفة

فحده بالربع ، وحد مع هذا ، القدر من اليد الذي يكون به

المسح ، فقال : إن مسحه بأقل من ثلاثة أصابع لم يجزه . وأما

الشافعي فلم يحد في الماسح ولا في الممسوح حدا ، ( 1 )

علما اتفاق كرده اند بر اين كه مسح سر از واجبات وضو است ، ولى در

اندازه لازم از مسح سر اختلاف دارند . " مالك " قائل به اين است كه

مسح تمام سر واجب است . " شافعي " وبعضي از أصحاب مالك

وأبو حنيفة بر اين عقيدة اند كه فقط مسح مقدارى از سر واجب است .

بعضي از أصحاب مالك كه معتقد به وجوب مسح مقدارى از سر

هستند ، مقدار لازم را يك سوم سر معين كرده اند . بعضي ديگر مقدار

آن را دو سوم سر تعيين كرده اند . " أبو حنيفة " مى گويد : مقدار آن يك

چهارم است . وعلاوة بر اين ، " أبو حنيفة " مقدارى از دست را كه با آن

مسح مى شود تعيين كرده است وگفته : اگر سر را به كمتر از سه

انگشت مسح كند كافى نيست . " شافعي " نه براي دست ونه براي

سر ، حدى را معين نكرده است .

" ابن رشد " سپس اضافه مى كند : أصل اين اختلاف ناشى از آن است كه

" باء " در كلام عرب مشترك بين دو معناست :

1 ) زائده ، مثل قول خداى تعالى : * ( تنبت بالدهن ) * ( 2 ) بنا بر قراءت به

ضم " تاء " وكسر " باء " . ( 3 )


1 . محمد بن أحمد بن محمد بن أحمد بن رشد قرطبى ، بداية المجتهد ، طبع مصر ، ج 1 ، كتاب الطهارة ، كتاب الوضوء ، الباب الثاني ، المسألة السادسة ، ص 11 . 2 . المؤمنون ، آية 20 : * ( وشجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن وصبغ للاكلين ) * ، واز طور سينا درختى بر مى آيد كه روغن ونان خورشى براي خورندگان است . 3 . تنبت .