تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ١٥٣

رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) نبوده است ، گرچه دروغ نقش اصلى را در اين زمينه دارد .

" قرطبى " در زمينهء وضع حديث وجعل روايت ، سخنانى دارد كه

بعضي از فرازهاى آن را نقل مى كنيم :

نبايد به آنچه كه دروغ پردازان ووضاعين ( 1 ) درباره ء فضل قراءت

سوره‌هاى قرآن وفضائل اعمال ديگر وضع كرده اند ، توجهى كرد .

دروغ پردازان با هدف‌ها وقصدهاى گوناگون ، چنين مطالبى را جعل

كرده اند . عده اى از بىدينان ، به قصد وغرض ايجاد شك در ميان

مردم به چنين عملي دست مى زدند وگروهى ديگر به خاطر هوى

وهوسى كه داشتند ، چنين مى كردند . . . ودسته‌اى حسبتا حديث وضع

مى كردند . . . . ( 2 )

چنان كه " نوح مروزى " احاديثى را در فضل سوره‌هاى قرآن ، جدا جدا

جعل مى كرد . وقتي از أو در اين باره پرسيدند ، گفت : من ديدم مردم از

قرآن روى گردان شده وبه فقه " أبى حنيفة " و " مغازى ابن إسحاق "

روى آورده اند ، من هم حسبتا اين أحاديث را وضع كردم .

سپس " قرطبى " ادامه مى دهد :

از آنچه كه دشمنان دين وزنديقان مسلمان ، در باب تشويق نمودن

وترساندن وغير اينها وضع كرده اند ، بپرهيز . زيانبارترين اينها ، گروهى

هستند كه زاهد شناخته مى شوند وبه گمان خود أحاديث را حسبتا

جعل نمودند ومردم به واسطهء اعتماد واطمينانى كه به آنان داشتند ،

مجعولات آنان را پذيرفتند . آنان خود گمراه شدند وديگران را گمراه

كرده اند . ( 3 )

1 . كساني كه حديث جعل مى كردند و - نعوذبالله - به پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) نسبت مى دادند . 2 . يعنى به گمان خود براي رضاى خدا حديث جعل مى كردند . 3 . تفسير قرطبى ، طبع دوم ، دار الشعب قاهره 1372 ، ج 1 ، ص 78 .