تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ١٤٣

سلسله جنبان همه يا بسيارى از اين درگيرىها وبرادر كشىها ، برخى از

علماى مذاهب بودند كه با فتاواى خود ، عوام را تحريك مى كردند . به

عنوان مثال ، " شيخ ابن حاتم حنبلي " معتقد بود : كسى كه حنبلي نيست

مسلمان نيست . ( 1 ) در همين حال " شيخ أبو بكر مقرى واعظ " در جوامع

بغداد قائل به كفر همه حنابله بود . ( 2 )

همچنين از " محمد بن موسى حنفي " ، قاضى دمشق ، متوفى به سال

506 ، نقل شده است كه مى گفت : " اگر كار در دست من بود ، از شافعيه

جزيه مى گرفتم " ودر همين حال " أبو حامد طوسي " متوفى به سال 567

گفته است : " اگر كار در دست من بود ، بر حنبلىها جزيه وضع مى كردم " . ( 3 )

اين تعصب‌هاى كوركورانه تا آن حد شدت يافت كه به كتب رجال

وتراجم نيز سرايت كرد وافرادى فقط به خاطر مذهبشان عنوان " ضعيف "

و " كذاب " پيدا كردند . " سبكى " مى گويد :

جهل وتعصب در مورخين بيش از جرح وتعديل است وكم تر تاريخي

را خالى از اين ديدم . تاريخ شيخ ما " ذهبي " - غفر الله له - با خوبى

وجامعيتى كه دارد ، لبريز از تعصب است . أو أهل دين را كه برگزيدگان

خداوند هستند ، بسيار مورد طعن قرار داده است وبا زبان خود بر

كثيرى از أئمة شافعيه وحنفيه جسارت كرده واز حق منحرف شده

وافراط كرده ، ولى در مورد مجسمه مدح نموده وزيادة روى كرده است .

" حافظ صلاح " مى گويد :

حافظ ، شمس الدين ذهبي با آن كه شكى در دين وورع أو نيست ، لكن

1 . به نقل از تذكرة الحفاظ ، ج 3 ، ص 375 . 2 . به نقل از شذرات الذهب ، ج 3 ، ص 253 . 3 . الإمام الصادق والمذاهب الأربعة ، ج 1 ، ص 190 .